Promising Young Woman Filminde Ket Vurucu Bir Güç Olarak Femme Vitale


Onat E. S.

World Women Conference - IV, New Delhi, India, 08 March 2022, pp.62-63

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: New Delhi
  • Country: India
  • Page Numbers: pp.62-63
  • Dokuz Eylül University Affiliated: Yes

Abstract

PROMİSİNG YOUNG WOMAN FİLMİNDE KET VURUCU BİR GÜÇ OLARAK

FEMME VİTALE

Dr. Öğretim Üyesi Emrah Suat ONAT

Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Film Tasarımı Bölümü

ORCID: 0000-0001-9357-0739

ÖZET

Yeni bir terim olarak Femme Vitale (‘Hayat Veren Kadın’) kaynağını Kara Filmlerin (Film

Noir) kötü şöhretli Femme Fatale (‘Ölümcül Kadın’) karakteriyle olan karşıtlığında bulur.

Hırslı, parlak zekalı, arzunun nesnesi ve korkunun kaynağı olan, ölümcül erotizmi ile ana

erkek karakterin mahvına yol açan Femme Fatale’in karşısında neredeyse her zaman eş, anne

ya da kız çocuk olarak temsil edilen Femme Vitale, yoldan ve baştan çıkmak üzere olan

erkeğe aileye ve geleneksel değerlere dönüşü öğütleyen ve böylece de hegemonik erkek

egemenliğini yeniden üretmek üzere işleyen ‘iyi’, ‘ahlaklı’ ve ‘evcimen’ kadın temsilidir. Bu

nedenle ideolojik bir karakter olarak izleyicinin karşısına çıkar.

Dönemin ünlü sansür yasaları uyarınca zorunlu koşulan ‘suç cezasız kalmaz’ ilkesi, 1940 ve

1950’ler Amerikan sinemasının popüler bir film türü olan Kara Film örneklerinde bu ölümcül

kadınlar üzerinden işler. Kara Film anlatılarını birer ibretlik öyküye dönüştüren önemli

bileşenlerden biri olan Femme Vitale ise izleyicinin ahlaki pusulasına, egemen değerleri

normalleştirip doğallaştırarak, yön verir. Bu ahlaki pusulanın ince ayarını yapan Femme

Vitale kara filmlerin neredeyse görünmez unsuru olan güçsüz, sessiz, yetkisiz kadınlardır ve

Melodramın kurucu öğesi evcimen (domestik) ana kadın karakterini anımsatır.

Erkek egemen değerleri yücelten, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerini meşrulaştıran,

erotizmi sadece ‘kötü kadınlar’a yükleyen bir film türü içerisinde Femme Vitale’in izi

kolaylıkla sürülebilir ve ideolojik manipülasyonu anlaşılabilir. Oysa bu çalışmanın amacı,

hem yeni bir kavram olarak Femme Vitale temsilini tartışmaya açmak hem de bu kavramı

sadece ontolojik olarak muhafazakar film türleri içinde değil ama aynı zamanda ‘özne olan

kadın’ temsillerini anlatısının merkezine alan filmlerde de aramaktır. Bu nedenle, 2020 yılının

en güçlü kadın temsillerinden birini izleyici ile buluşturan, ‘Kötü Kız’ film döngüsü içinde

sınıflandırılan ve temel olarak bir ‘tecavüz intikamı’ anlatısına dayanan Promising Young

Woman (Emerald Fennell, 2020) örnek çalışma olarak ele alınmış ve bu anlatı içindeki

Femme Vitale temsilleri ideolojik işlevleri dahilinde tespit edilmeye çalışılmıştır.

Çalışmanın analiz yöntemi feminist eleştiri perspektifinden bu yeni kavramı, Promising

Young Woman filmi içinde ana karakterin öznelik konumuna getirdiği eleştirel argümanlar

içinde ele almak ve oluşan söylemi kadının erkek egemen toplum içindeki rolü bağlamında

çözümlemektir.

Anahtar Kelimeler: Film Noir, Feminist Film Eleştirisi, Femme Fatale, Amerikan Sineması.