Alkollerle Zehirlenmelerde Kullanılan Antidotlar
Antidotlar ve Klinik Kullanım İlkeleri, Prof. Dr. Şule KALKAN, Editör, Türkiye Klinikleri Yayınevi, Ankara, ss.54-61, 2025
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2025
- Yayınevi: Türkiye Klinikleri Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.54-61
- Editörler: Prof. Dr. Şule KALKAN, Editör
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Toksik alkoller, etilen glikol, metanol, izopropil alkol, propilen glikol ve dietilen glikolden oluşur ve ciddi mortaliteyle seyreden zehirlenmelere yol açabilirler. Her yıl zehir danışma merkezlerine yüzlerce toksik alkol maruziyeti bildirilmektedir. Erken tanı ve uygun antidot tedavisi hayati öneme sahiptir. Ancak spesifik olmayan semptomlar, güvenilir bir öykü alınamaması ve tanı testlerinin kısıtlılığı tanıda gecikmelere yol açarak morbiditeyi artırır. Toksik alkoller, alkol dehidrogenaz (ADH) enzimi ile metabolize edilerek asidik ve nefrotoksik metabolitlere dönüşür. Tedavide ADH inhibisyonu hedeflenir. Fomepizol ve etanol, ADH'yi inhibe ederek toksik metabolitlerin oluşumunu engeller. Fomepizol, daha spesifik bir seçenek olup, yan etkisi daha azdır. Ciddi vakalarda hemodiyaliz uygulanarak toksinlerin hızla vücuttan atılması sağlanır. Destek tedavileri arasında tiamin, enerji metabolizmasını düzenleyerek nörolojik hasarı önlerken; folik asit, metanol metabolizmasındaki toksik formik asidin detoksifikasyonunu hızlandırır. Ayrıca, böbrek hasarını azaltan diyaliz tedavisi, klinik iyileşme sürecini hızlandırabilir. Erken müdahale, toksik metabolit oluşumunu engelleyerek organ yetmezliği ve ölüm riskini azaltmada kritik rol oynar.