Bir Kavramsallaştırma Denemesi: FEMME VITALE


Onat E. S.

1. Uluslararası Sinema Sempozyumu, Lefkoşa, Cyprus (Kktc), 14 June 2021, pp.61-62

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Lefkoşa
  • Country: Cyprus (Kktc)
  • Page Numbers: pp.61-62
  • Dokuz Eylül University Affiliated: Yes

Abstract

BIR KAVRAMSALLAŞTIRMA DENEMESI: FEMME VITALE Emrah Suat Onat* ICW-2021-0204-01-31 ÖZET Fransızca bir kavram olan Femme Fatale, II. Dünya Savaşı sonrası Hollywood’dan gelen karanlık ve tekinsiz filmleri izleyen Fransız film eleştirmenlerinin belirli türde bir kadın karaktere verdikleri bir isim olmuştur. Türkçe karşılığı “ölümcül kadın” olan bu kavram, Kara Film adı verilen film türünün kötü kadınlarını tanımlamak için kullanılmıştır. Aşırı hırsları, zenginlik tutkuları ve açgözlülükleri ile filmin ana erkek karakterinin mahvına neden olan bu kadınlar II. Dünya Savaşı sırasında savaşa giden erkeklerin neden olduğu işgücü açığını dolduran ve zamanla kendi ayakları üzerinde durarak bağımsızlıklarını elde etmenin hayalini kuran kadınlardan duyulan korkunun sinemasal temsiliydi. Femme Fatale’ler her Kara Film örneğinin entegre bir parçası olmasa da türün pek çok örneğinde göze çarpar. Bu ölümcül kadın karakterler kadar görünür olmasa da ahlaki olarak tutarlılığı ve dönemin sosyokültürel muhafazakâr değerlerini yansıtan, Femme Fatale ile karşılaştırıldığında erkeğin aklını ‘çelebilecek’ niteliklerden uzak, silik ve güçsüz bir kadın karakter daha kendini gösterir Kara Film’lerde. Temel olarak yanlış yola girerek ahlaki standartların dışına çıkmayı planlayan ana erkek karaktere doğru yolu göstererek onu korumaya -ve hatta hayatta tutmayaçabalayan ve neredeyse Femme Fatale’in büyüsüne kapılarak gerçeklikle bağlarını yitirmiş erkek tarafından da ciddiye alınmayan bu karakter erkeğe sunduğu kurtuluş ve hayatta kalabilme seçeneğiyle Femme Vitale olarak adlandırılabilir. Femme Vitale, Femme Fatale’in aksine “hayat veren kadın” olarak tanımlanabilir. İyi kadın olarak Femme Vitale, kötü kadın olarak Femme Fatale’in yanında görünmez halde kalsa da kadın karakterler arasındaki uçurumu derinleştirerek doppelgänger’ine daha da şeytani bir nitelik kazandırır ve bu muhafazakâr temsil dönemin Amerikan film sansür yasalarının uylaşımları gereği anlatının ahlaki olanı dile getirme sorumluğunu yerine getirir. Bu anlamda sosyokültürel bir bağlamda ideolojik bir manipülasyon aracı olarak işler. Bu çalışma Femme Vitale olarak adlandırılabilecek bir kadın karakter temsilini öncelikle Kara Film türü içinde tartışmaya açmak, eğer olgusal bir nitelik kazanıyorsa bunu klasik anlatı içerisindeki diğer film türleri üzerinde de sınamak ve temsil şansı bulduğu dönem(ler)in kültürel ve ideolojik çerçevesi içerisinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. * Dr. Öğr. Üyesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Film Tasarım Bölümü