Amerikan Board'un 19. Yüzyılda Osmanlı Devleti'ndeki Eğitim Kurumlarında Müzik Faaliyetleri
Çoban Döşkaya F. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2026 - 2028
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Doktora
- Başlama Tarihi: Nisan 2026
- Bitiş Tarihi: Mart 2028
Proje Özeti
Bu çalışma, Osmanlı Devleti’ndeki Amerikalı Protestan misyonerlerin müzik faaliyetlerini konu edinmektedir. Çalışmada Protestan misyonerler ifadesi ile kısaca “Amerikan Board” olarak bilinen ve 1810 yılında ABD’de kurulmuş olan Amerikan Yabancı Misyon Temsilcileri Birliği misyonerleri (ABCFM) kastedilmektedir.
Osmanlı dahil olmak üzere dünyanın pek çok yerinde faaliyetler yürüten bu örgüt açtığı okullar, yardım kurumları ve kiliseleri aracılığıyla Protestanlık inancını yaymayı amaç edinmiştir. Örgütün eğitim, sağlık ve diğer misyonerlik alanlarına ait çalışmaları ulusal ve uluslararası literatürde sıklıkla konu edinilmiştir. Ancak bu araştırmanın konusunu oluşturan örgütün müzik faaliyetleri yoluyla yürüttüğü misyonerlik çalışmaları ulusal ve uluslararası literatürde göz ardı edilmiştir. Bu nedenle çalışma, müzik misyonerliği ya da başka bir ifadeyle “Ses ve müzik yoluyla misyonerlik” olarak adlandırılabilecek özgün bir alanı ve analizi ele almaktadır.
Bu çalışmada öncelikle ABCFM’nin Anadolu’daki okullaşması sürecinde önemli rol oynayan müzik hocası veya farklı branşlardan gelerek müzik alanında ders veren misyonerler belirlenmekte ve çalışmaları okul yıllıkları, misyoner raporları ve müzik ders programları üzerinden tespit edilip detaylandırılmaktadır. Çalışmada daha sonra genellikle eğitim misyonerliği alanı içinde ele alınan bu müzik misyonerlerinin yürüttükleri müzik eğitimi stratejileri ve uyguladıkları müziksel etkinlikler incelenmektedir. Batı müziğine dayalı, disiplinli ve sistematik bir program üzerinde çalışan ve izledikleri yöntem ve uygulamalar ile misyoner örgütün faaliyetlerine yön veren bu misyonerlerin etkisi vurgulanmaktadır. Çalışmada ayrıca Amerikan Board’un basım evlerinde yayımlanan ilahiler ve güfte mecmuaları gibi çeşitli dini müzik metinlerinin de çeviri ve analizi yapılmakta ve örgütün Osmanlı Devleti’ndeki Hristiyanlaştırma çabaları ortaya koyulmaktadır. Bu sayede Amerikan Board okullarında yürütülen müzik faaliyetleri Osmanlı Devleti ve ABD arasındaki kültürel temas, misyonerlik ve müzikoloji konuları üzerinden incelenmektedir. Çalışmada nitel veri analizi yöntemi üzerinden Amerikan Board arşiv belgeleri taramaları yapılmaktadır.