Akademik Veri Yönetim Sistemi
Nas S. (Yürütücü), Zorba Y., Arslan E., Yurt A.
Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje, 2025 - 2025
MAG Mühendislik Hizmetleri ve Tic. Ltd. Şti’nin EK 1’de sunulan 19.03.2025
tarihli talebi üzerine gerçekleştirilen TÜPRAŞ İzmir Aliağa Rafinerisi Yeni
Terminaller İçin Ön Modelleme Raporu 11.06.2025 tarihi itibariyle başlanmıştır.
Projede
ilk olarak TÜPRAŞ İzmir Aliağa Rafinerisi için planlanan alternatif terminallerin
3d olarak modellemesi ile başlanmıştır. Ek 2’de sunulan Terminalin teknik
çizimleri MAG Mühendislik Hizmetleri ve Tic. Ltd. Şti’den temin edilmiştir.
Projede, Aliağa Körfezi ve çevresinde geçerli olan meteorolojik,
oşinoğrafik ve topoğrafik koşulların, su üstü seyrine etki oluşturan objelerin,
tesise komşu olan diğer kıyı yapılarının ve deniz trafiğinin modellendiği sanal
bir manevra alanında, tesise ve komşu tesislere yanaşıp/ayrılması öngörülen
gerçek gemilerin tip ve tonajına uygun matematik gemi modellerine, köprüüstü
simülatörü ortamında manevra yaptırılması neticesinde elde edilen analitik
verilere dayalı olarak, gemiler ile kıyı yapısı arasındaki etkileşimden
kaynaklanan manevra risklerini tanımlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Çalışma,
Ek 3’de yetkilendirme belgesi sunulan Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik
Fakültesi Liman Modelleme Simülatöründe gerçekleştirilmiştir. Rafineri için
yeni planlanan terminaller, mevcut terminaller ve deniz sahaları Ek 4’de teknik
detayları verilen simülasyon yazılımı kullanılarak geliştirilmeye başlanmıştır.
Yine eş zamanlı olarak simülasyon çalışmalarında kullanılacak gemi modellerine
ait simülasyonlar belirlenmiştir. Wartsila gemi
model kütüphanesinden “Chem Tanker”
modeli seçilmiştir. Model ile ilgili detaylar EK’5 de gösterilmektedir.
Simülasyonda
kullanılacak gemi modelleri ve Terminal’e ait simülasyonlar 07.07.2025 tarihi
itibariyle, teknik detayları Ek 6’de sunulan, Liman Modelleme Simülatöründe
sistemine yüklenerek kullanılabilir hale getirilmiştir. Simülasyonlarda tespit
edilen görsel eksiklikler düzeltilerek Liman Modelleme Simülatör sistemine
tekrar yüklenmiştir. Tasarım gemisi olarak kullanılacak “Chem Tanker” modeline
ait doğrulama testleri
yapılmıştır.
Sahada yapılacak
manevra deneyler için senaryolar geliştirilmiştir. Saha, terminaller ve
modellere ait simülasyon ortamı modelleme ekibi ve Ditaş Kılavuz Baş Kılavuzu
Serdal Şimşek ile 14.07.2025 tarihinden itibaren test edilmeye başlamıştır. Manevra
simülasyonları Ek 7’de teknik detayları verilen römorkörler kullanılarak
gerçekleştirilmiştir. Toplam olarak 12
adet manevra simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Manevralara ait deney çıktıları
Ek 8’de gösterilmiştir.
6 farklı
terminal alternatifine yönelik olarak gerçekleştirilen 12 farklı manevra
simülasyon deneyi ile elde edilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığındaki
sonuçlar aşağıda sunulmuştur.
·
Tüpraş İzmir Aliağa Rafinerisinin
mevcut terminallerinde hali hazırda Gece yanaşma ve ayrılma manevraları
gerçekleştirilebilmektedir. Sadece LPG terminalinde arka sahil ışıkların
durumsal farkındalığı ortadan kaldırması nedeniyle sadece yanaşma manevraları
gerçekleştirilememektedir. Yeni yapılacak terminallerin hangi arka ışıklardan
etkileneceği bilinememektedir. Bu nedenle simülasyonlarda sadece gündüz
şartları değerlendirilmiştir. Öte yandan yeni inşa edilecek terminallerde gece
manevralarının emniyetle yapılabilmesi için aşağıda sıralanan konuların dikkate
alınması gerekmektedir. Bu konular sağlandığı takdirde, Liman Başkanlığının
onayı ile gece manevraları yapılabilecektir.
§
Yeni terminalde, terminal üstünde bağlama, yaslama ve
kargo dolfenlerinde çalışacak olanların ve dolfenlere denizden merdivenlerle
çıkarak halat operasyonu yapacak palamar personelinin iş ve işçi güvenliği
kapsamında çalışma ortamlarının uygun bir şekilde aşağıdaki standart göz önüne
alınarak aydınlatılması,
·
EN
12464-2 İşyerlerinin
aydınlatılması – Bölüm 2: Açık hava çalışma alanları
§
Yeni terminallerde manevra emniyeti için, gemi ile
terminal arasında kalan deniz alanının ve usturmaçaların palamar botlarının
emniyetle çalışabilmesi için uygun bir şekilde aydınlatılması,
§
Manevra sırasında kılavuz kaptanın durumsal
farkındalığını güçlendirmek amacıyla (2012- WG-116- PIANC - Safety Aspects
Affecting the Berthing Operations of Tankers to Oil and Gas Terminals)
terminalin “Gemi Yanaşma Yardım Sistemleri” ile donatılması (Distance/Speed of
Approach Indicators Board),
·
Alternatif 4A'nın manevra sahası ve derinlik açısından
“ideal”, manevra süresi, römorkör kullanımı ve çevresel etkilere açıklık
açısından "uygun" bulunduğu,
·
Alternatif 2B'nin manevra sahası, derinlik ve çevresel
etkilere açıklık açılarından "ideal", manevra süresi ve römorkör
kullanımı açılarından "uygun" bulunduğu,
·
Alternatif 4'ün manevra sahası açısından "uygun
değil", derinlik, manevra süresi ve römorkör kullanımı açısından "pek
uygun değil", çevresel etkilere açıklık açısından ise "kısmen
uygun" bulunduğu,
·
Alternatif 1B'nin manevra sahası, derinlik ve römorkör
kullanımı açısından "uygun", manevra süresi ve çevresel etkilere
açıklık açısından ise "kısmen uygun" bulunduğu,
·
Alternatif 7B'nin manevra sahası, derinlik ve çevresel
etkilere açıklık açısından "pek uygun değil", manevra süresi ve
römorkör kullanımı açısından da "kısmen uygun" bulunduğu,
·
Alternatif 6B'nin manevra sahası, derinlik, manevra
süresi ve römorkör kullanımı açısından "kısmen uygun", çevresel
etkilere açıklık açısından "pek uygun değil" bulunduğu,
·
Yeni planlanan terminallerde gerçekleştirilen simülasyon
deneyleri sonucunda terminaller “Manevra Sahası”, “Derinlik”, “Manevra Süresi”,
“Römorkör Kullanımı”, “Çevresel Etkilere Açıklık” gibi kriterler üzerinden
karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, aşağıda tablo halinde sunulmuştur.
Alternatiflerin Gemi
Manevraları Açısından Değerlendirilmesi
|
Alternatif |
Manevra Sahası |
Derinlik |
Manevra Süresi |
Römorkör Kullanımı |
Çevresel Etkilere Açıklık |
|
2B |
İdeal |
İdeal |
Uygun |
Uygun |
İdeal |
|
4A |
İdeal |
İdeal |
Uygun |
Uygun |
Uygun |
|
1B |
Uygun |
Uygun |
Kısmen Uygun |
Uygun |
Kısmen Uygun |
|
6B |
Kısmen Uygun |
Kısmen Uygun |
Kısmen Uygun |
Kısmen Uygun |
Pek Uygun Değil |
|
7B |
Pek Uygun Değil |
Pek Uygun Değil |
Kısmen Uygun |
Kısmen Uygun |
Pek Uygun Değil |
|
4 |
Uygun Değil |
Pek Uygun Değil |
Pek Uygun Değil |
Pek Uygun Değil |
Kısmen Uygun |
·
Tasarlanan alternatiflere yönelik gerçekleştirilen gemi
manevraları deneylerinde elde edilen çıktılara göre uygunluklarının
sıralamasının; 2B, 4A, 1B, 6B, 7B ve 4A şeklinde olduğu,
değerlendirmeleri
yapılmıştır.