Likitport İskelesinde Tasarım Gemisinin Büyütülmesi İçin Gemi Manevraları Risk Değerlendirmesi Modelleme Raporu

Nas S. (Yürütücü), Zorba Y., Arslan E., Yurt A.

Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje, 2026 - 2026

Proje Türü: Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje
Başlama Tarihi: Şubat 2026
Bitiş Tarihi: Mart 2026

Proje Özeti

Likit Kimya A.Ş., Marmara Ereğlisi’nde bulunan Likitport İskelesinde Tasarım Gemisinin Büyütülmesi İçin Gemi Manevraları Risk Değerlendirmesi Modelleme Raporunun hazırlanması amacıyla DEÜ Denizcilik Fakültesine Ek 1’de sunulan 27 Kasım 2025 tarihli resmi yazısıyla başvuruda bulunmuştur. Terminal yetkilileri ile yapılan görüşmelerde, çalışmada yerel kılavuz kaptan görevlendirmesi gerektiği bildirilmiştir. Kılavuz Kaptan 26.02.2026 tarihinde sağlanabildiği için projede gecikme yaşanmıştır.

Yapılan resmi başvuru talebi doğrultusunda, DEÜ Denizcilik Fakültesi Fakülte Yönetim Kurulu 14 Aralık 2025 tarih ve 46/21 sayılı kararıyla, Modelleme Raporunun hazırlanmasıyla ilgili olarak 2025/0015 numaralı protokol hükümlerini düzenleyerek onaylamıştır. Onaylanan protokol kapsamında modelleme çalışmaları kılavuz kaptanın katılımıyla 26.02.2026 tarihinde başlamış ve 13.03.2026 tarihinde tamamlanarak rapor teslim edilmiştir.

Projede, Marmara Ereğlisi ve çevresinde geçerli olan meteorolojik, oşinoğrafik ve topoğrafik koşulların, su üstü seyrine etki oluşturan objelerin, tesise komşu olan diğer kıyı yapılarının ve deniz trafiğinin modellendiği sanal bir manevra alanında, tesise ve komşu tesislere yanaşıp/ayrılması öngörülen gerçek gemilerin tip ve tonajına uygun matematik gemi modellerine, köprüüstü simülatörü ortamında manevra yaptırılması neticesinde elde edilen analitik verilere dayalı olarak, gemiler ile kıyı yapısı arasındaki etkileşimden kaynaklanan manevra risklerini tanımlamak amacıyla bu ön çalışma gerçekleştirilmiştir.

Yukarıda tanımlanan amaç doğrultusunda, öncelikle sahanın meteorolojik durumu incelenmiştir. Planlar, Ek 2 İlave Bilgi Formu verileri, talep edilen büyüklükteki gemiler ve kritik manevralar referans alınarak 10 adet manevra simülasyon deney senaryosu hazırlanmıştır. Manevra simülasyon deneyleri Ek 5’te teknik detayları sunulan uygun gemi modelleri ve Ek 6’da teknik detayları sunulan römorkör modelleri ile gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan senaryolarda, bölgedeki meteorolojik şartlar uygulanarak tüm limitler zorlanmıştır. Çalışma için belirlenen gemi manevra deneyleri EK 3’de “Modelleme Yetkisi” sunulan Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi’nin “Köprüüstü Simulator Sisteminde” proje ekibi tarafından 26 Şubat 2026, 09 – 11 Mart 2026 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Manevra simülasyon deneylerine proje sahasındaki yerel bilgi ve tecrübelere sahip kılavuz kaptanların katılımını sağlamak amacıyla BOTAŞ Marmara Ereğlisi Kılavuzluk teşkilatına başvurulmuştur. Başvuru doğrultusunda manevra simülasyon deneylerine proje sahasında kılavuzluk hizmetlerinin verilmesi konusunda resmi olarak yetkilendirilmiş BOTAŞ Marmara Ereğlisi Kılavuzluk Teşkilatı Kılavuz Kaptanlarından Ege TÜRK katılmıştır. Proje ekibi tarafından gerçekleştirilen deneyler sonucunda raporlama ekibi ve kılavuz kaptan her bir yanaşma yeri için tehlikeleri tanımlayarak risk değerlerini nümerik olarak belirlemişlerdir. Bu risk değerleri risk matrisine taşıyarak daha görülebilir hale getirmiştir.

Sonuç olarak, bu rapor yatırımcının talebi doğrultusunda hazırlanmış olup, sadece “seyir ve gemi manevralarının emniyeti” kapsamında köprüüstü simülatöründe gerçekleştirilen simülasyon deneylerinin analizlerini kapsamaktadır. Modelleme ekibi, gerçekleştirilen saha simülasyonu tasarımıyla, Likitport Terminali manevra sahası için belirlenen yanaşma yerlerinde, gemi modelleri ve seçilen uygun römorkörlerin yardımıyla tüm meteorolojik şartları zorlayarak, yanaşma ve kalkış manevraları yapmış, bu sırada tehlikeleri tanımlanmış ve risklerini değerlendirmiştir. Yapılan risk değerlendirilmesi sonucunda Likitport Terminali manevra sahasında yeni tasarım gemisi 115.00 DWT ile yanaşma yerleri için tespit edilen tasarım gemileri için kabul edilemez düzeyde risk içermediği ve projenin gemi manevra emniyeti, deniz can ve mal emniyeti açısından, aşağıda sıralanan tedbirlerin alınmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

· Likitport Terminali Kuzey ve Güney yanaşma yerleri için 115.000 DWT tasarım gemisinin uygun olduğu,

· Likitport Terminali 115.000 DWT tasarım gemisinin Tam boyu için 240 metre, Draft için 14.5 metre kısıtlarının konması gerektiği,

· Likitport Terminali 115.000 DWT tasarım gemisinin terminalin yapısal mukavemeti için uygun olup olmadığının tespitinin yapılması

· Likitport Terminali 115.000 DWT tasarım gemisi yanaşma ve ayrılma manevralarında geminin baş ve kıç taraflarında eşit güçte römorkör kullanılmasının önemli olduğu ve her biri en az 50 ton çekme kuvvetine sahip, 4 adet “her yön” tipinde, römorkör kullanılması,

Yüksek denizlerde hizmet verecek römorkörlerin kısa bağlama durumlarında halat kesme tehlikesine karşı römorkörlerin halat gerilimini ayarlayabilir ve tambur üzerinden idare edilebilir özellikte olması ve 1,5 metreden yüksek denizlerde manevra yapılmaması,

Olası acil durumlarda gemilerin römorkör almadan kalkışına olanak sağlanabilmesi amacıyla pruvası açık denize bakacak şekilde (bow-out) yanaşma yapılmasının uygun olacağı,

· 1 Knot ve üstü akıntı hızlarında yanaşma manevralarının yapılmaması,

Deniz koşullarının her an ağırlaşabileceğini bilerek ihtiyatlı davranılması, dalga yüksekliğinin 1,5 metreye ulaşmadan yükleme kollarının ayrılması. Terminal “ağır hava koşullarının” belirlenmesi.

Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (AYGM) “Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları 2016, sf. 204’de ifade edilen yaslama ve bağlama dolfenlerinin oluşturduğu hatlar arasında olması gereken 35-50 metrelik emniyet mesafesinin bulunmaması bağlama emniyetini tehdit etmektedir. Bu tehdidin değerlendirilebilmesi amacıyla “Bağlama Analizi” çalışmasının yapılması,

· Yapılacak “Bağlama Analizi” sonuçlarına göre terminalinin çabuk bırakma kancaları ile donatılması,

· Likitport Terminaline konumlandırılacak meteoroloji istasyonu ile rüzgâr dalga ve akıntı yön ve şiddetlerinin sürekli olarak ölçülmesinin/izlenmesinin gerek liman başkanlığı, gerek kılavuzluk teşkilatı ve gerekse de terminali kullanacak gemilerin emniyeti açısından risk azaltıcı bir etkiye sahip olacağı,

· Manevra sahasındaki sabit ve yüzer tesis unsurlarının aydınlatmasının ve manevra sahalarının gece aydınlatma koşullarının ölçülmesi, ölçüm neticesinde aydınlatma düzeyinin yeterli olmadığı tespit edildiği takdirde gece manevralarının öncelikle de yanaşmada manevralarının kısıtlanması.

Bütangaz Şamandıra Bağlama Düzeni Tonoz sisteminin Likitport Terminaline manevra yapan geminin demiri atılmasından dolayı etkilenip etkilenmeyeceği ile ilgili olarak kılavuz kaptanların bilgilendirilmesi.

kanaatine varılmıştır.