Assan Port İskenderun Kapasite Artışı İçin Gemi Manevraları Risk Değerlendirmesi Modelleme Raporu

Nas S. (Yürütücü), Zorba Y., Yurt A., Arslan E.

Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje, 2025 - 2025

Proje Türü: Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje
Başlama Tarihi: Eylül 2025
Bitiş Tarihi: Aralık 2025

Proje Özeti

Çınar Mühendislik Müşavirlik A.Ş., 29.07.2025 tarihinde, Assan Port İskenderun Kapasite Artışı İçin Gemi Manevraları Risk Değerlendirmesi Modelleme Raporu hazırlanmasını talep etmiştir. Gelen talep doğrultusunda, Fakülte Yönetim Kurulunun 04.08.2025 tarih 29/06 sayılı kararı ile 2025/012 sayılı protokol hazırlanmıştır. Protokoller kapsamında proje 15.09.2025 tarihinde başlamıştır. Rapor 31.10.2025 tarihinde teslim edilmiştir.

Projede, İskenderun Körfezi ve çevresinde geçerli olan meteorolojik, oşinoğrafik ve topoğrafik koşulların, su üstü seyrine etki oluşturan objelerin, tesise komşu olan diğer kıyı yapılarının ve deniz trafiğinin modellendiği sanal bir manevra alanında, tesise ve komşu tesislere yanaşıp/ayrılması öngörülen gerçek gemilerin tip ve tonajına uygun matematik gemi modellerine, köprüüstü simülatörü ortamında manevra yaptırılması neticesinde elde edilen analitik verilere dayalı olarak, gemiler ile kıyı yapısı arasındaki etkileşimden kaynaklanan manevra risklerini tanımlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yukarıda tanımlanan amaç doğrultusunda, öncelikle sahanın meteorolojik durumu incelenmiştir. Planlar, incelenmiş ve İskenderun Bölge Liman Başkanlığı tarafından, talep edilen büyüklükteki gemiler ve kritik manevralar referans alınarak 12 adet senaryo hazırlanmıştır. Uygun gemi modelleri ile Ek 1 Formda talep edilen manevra simülasyon deneyleri yapılmıştır. Oluşturulan senaryolarda, bölgedeki meteorolojik şartlar uygulanarak tüm limitler zorlanmıştır. Çalışma için belirlenen gemi manevra deneyleri EK 3’de “Modelleme Yetkisi” sunulan Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi’nin “Köprüüstü Simulator Sisteminde” proje ekibi tarafından 24 Eylül, 1-3 Ekim 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Modelleme çalışmalarında gerçekleştirilen manevra simülasyon deneylerine proje sahasında yetkilendirilmiş Kılavuz Kaptan Sadık KILKIŞ katılmıştır. Deneyler sonucunda raporlama ekibi ve kılavuz kaptan her bir yanaşma yeri için tehlikeleri tanımlayarak risk değerlerini nümerik olarak belirlemişlerdir. Bu risk değerleri risk matrisine taşıyarak daha görülebilir hale getirmiştir.

Sonuç olarak, bu rapor yatırımcının talebi doğrultusunda hazırlanmış olup, sadece “seyir ve gemi manevralarının emniyeti” kapsamında köprüüstü simülatöründe gerçekleştirilen simülasyon deneylerinin analizlerini kapsamaktadır. Rapor, 4/4/1990 tarih ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında, teklif imar planlarının onaylanmasına yönelik olarak “T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı” tarafından verilecek görüşlere dayanak teşkil etmesi amacıyla hazırlanmış olup, takdir ve karar yetkisi idareye ait olmak üzere aşağıdaki kanaatlere ulaşılmıştır.

Modelleme ekibi, Assan Port İskenderun Kapasite Artışı Projesi için tanımlanan tasarım gemisinin manevraları ve komşu rıhtımlardaki yanaşma yerlerindeki gemi manevralarına olan etkilerini incelenmiştir Liman Başkanının test edilmesini istediği gemi modelleriyle tüm meteorolojik şartları zorlayarak, yanaşma ve kalkış manevraları yapmış, bu sırada tehlikeleri tanımlanmış ve risklerini değerlendirmiştir. Yapılan risk değerlendirilmesi sonucunda aşağıda sıralanan tedbirler alınmak kaydıyla projenin kabul edilemez düzeyde risk içermediği tespit edilmiştir.

· Assan Port İskenderun Limanı için tanımlanan LOA 400 metre ve genişliği 60 metre olan tasarım gemisinin gerek kendi manevraları gerekse komşu tesislerde gerçekleştirilecek manevralar bakımından kabul edilemez düzeyde bir risk oluşturmadığı,

· Assan Port İskenderun Limanı’nda rüzgâr hızlarının 21 Knot ve üzerine çıktığı durumlarda 3 x 30 ton çekiş kuvvetine sahip römorkörlerin yetersiz kalacağı, bu nedenle 3 x 60 ton çekiş kuvvetine sahip römorkörlerin kullanılması gerektiği,

· Olası acil durumlarda gemilerin römorkör desteği almaksızın kalkış yapabilmesine imkân sağlamak amacıyla, Gemi Kaptanının nihai kararı ve Kılavuz Kaptanın tavsiyesi esas olmak üzere, gemilerin pruva açık denize bakacak şekilde (bow-out) yanaştırılmasının uygun olacağı,

· Açık denizde görev yapması gereken römorkörlerin 1,5 m dalga yüksekliğinde operasyon yapabilecek teknik yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. Dalga yüksekliğinin 1,5 m’ye ulaştığı durumlarda, bağlı römorkör halatında ani ve aşırı yüklenmeler meydana gelerek halat kopma riski oluşabilmektedir. Bu nedenle kullanılacak römorkörlerin halat gerilimini ayarlayabilen, tambur üzerinden kontrollü çalışma ve her yön manevra kabiliyetine sahip olması ve 1,5 m’yi aşan deniz koşullarında ise manevraların Kılavuz Kaptan tavsiyesi ve Gemi Kaptanı kararıyla risk değerlendirmesi yapılarak icra edilmesi,

· Terminal aydınlatması ve manevra sahalarındaki gece görüş koşullarının ölçüm ve değerlendirmeye tabi tutulması, ölçümler sonucunda aydınlatma düzeyinin yetersiz olduğunun tespit edilmesi halinde özellikle yanaşma manevraları başta olmak üzere gece manevralarının kısıtlanması gerektiği,

· Terminale kurulacak meteoroloji istasyonu aracılığıyla rüzgar yönü ve şiddetinin sürekli olarak izlenmesi ve kayıt altına alınmasının, gerek liman başkanlığı ve kılavuzluk teşkilatı gerekse terminali kullanan gemiler açısından önemli bir risk azaltıcı unsur olacağı,

kanaatine varılmıştır.