Bazı Karayosunu Taksonlarının Biyoaktivitelerinin ve Biyokimyasal İçeriklerinin Belirlenmesi
CANLI K. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı, 2023 - 2025
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2218 - Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı
- Başlama Tarihi: Nisan 2023
- Bitiş Tarihi: Nisan 2025
Proje Özeti
İnsanlar tarih boyunca çeşitli yöntemleri ve ilaçları kullanarak hastalıklar ile mücadele etmiştir. Yüzyıllar boyunca hastalıklara karşı mücadelede kullanılan ilaçların hammaddesi her zaman doğal ürünler olmuştur ancak ileri teknolojilerle artan ilaç talebi sentetik ilaç üretiminin doğmasına neden olmuş ve yaygınlaşmasını sağlamıştır. Ancak yapılan araştırmalarla antibiyotiklerin etkili olduğu zamanın kısıtlı olması, piyasaya salınan antibiyotiklerin azalması ve insanların aşırı antibiyotik kullanımı sonucu ortaya çıkabilecek tehlikelere karşı bilinçlenmesi bitkisel özlerin ilaç olarak tercih edilmesini yeniden ön plana çıkarmıştır. Sentetik ilaçların yetersizliğinden kaynaklanan durumun bir sonucu olarak, dünyanın dört bir yanındaki bilim adamları, geleneksel tıpta kullanılan ve tarih boyunca doğada bulunan farklı bitkilerin farmakolojik faaliyetlerini araştırmaya başlamış ve incelenen bitki gruplarından biri de karayosunlarıdır. Çin ve Amerika yerlileri karayosunlarının yaraların iyileşmesinde etkili olduğunu ve yaralardaki enfeksiyonları azalttığını yüzyıllar önce keşfetmişlerdir. Bu keşiften itibaren günümüze kadar karayosunları hakkında pek çok araştırma yapılmış ve çeşitli alanlarda kullanılmıştır. Dünya üzerinde yaklaşık 20.000-25.000 arasında taksona sahip olan ve yaşayan en ilkel bitkiler olarak adlandırılan karayosunları, ülkemizde 1000 civarında taksonla temsil edilir. Karayosunları gösterdikleri güçlü farmakolojik etkileri, basit yapıları ve kültüre alınabilme potansiyelleri ile günümüzde ilaçların içinde bulunduğu yetersiz durumdan çıkış için umut vaat etmektedir. Bu araştırmada bazı karayosunu örneklerinin 45 bakteri ve 3 maya suşuna karşı disk difüzyon ve minimum inhibisyon konsantrasyonu yöntemleri ile antimikrobiyal etkisi ve DPPH ve glutatyon ölçümü yöntemleri ile antioksidan kapasitesi in vitro olarak incelenecektir. Ayrıca karayosunu örneklerinin Bacillus subtilis DSMZ 1971 (ST1), Escherichia coli ATCC 25922 (ST5), Listeria monocytogenes ATCC 7644 (ST6), Listeria innocua (FI4) ve Escherichia coli (Efflux pump) suşlarına karşı antibiyofilm aktiviteleri belirlenecektir. Bunlara ek olarak, Allium cepa testi kullanılarak karayosunu örneklerinin antigenotoksik aktivitesi incelenecektir. Biyolojik aktiviteleri incelenen bütün karayosunu örneklerinin biyokimyasal içerikleri GC-MS kullanılarak ortaya çıkarılacaktır.