Okrelizumab Kullanan Multipl Sklerozlu Hastalarda Fc-γ Reseptör Polimorfizminin Tedavi Etkililiği, Güvenliliği ve Bilişsel Fonksiyonlar ile İlişkisi: Retrospektif Bir Çalışma

2022 - 2023

Multipl Skleroz (MS), patogenezinde demiyelinizasyon ve akson kaybının rol aldığı ilerleyici, otoimmün, nörodejeneratif bir merkezi

sinir sistemi hastalığıdır. Dünyada yaklaşık 2.5 milyon kişiyi etkilemektedir ve 20-40 yaş arası genç erişkinlerde özellikle kadınlarda

daha sık görülmektedir. MS'te kür sağlayan bir tedavi henüz bulunmamaktadır. Ancak immün modülatör ilaçlar ile hastalık kontrol

altına alınabilmektedir. Okrelizumab, MS'te relapsları önleyen ve nörolojik fonksiyonları koruyan bir monoklonal antikordur.

Literatürde okrelizumabın MS'in yineleyici ve progresif formlarında etkililiği ve güvenliliği birçok araştırma ile kanıtlanmıştır. İmmün

modülatör tedavilerin başarı oranları ve advers olay sıklıkları birbirinden farklıdır ve MS'te tedavi seçimini kişiselleştirmek için sınırlı

sayıda biyobelirteç mevcuttur. Farmakogenetik çalışmalar tedavi yanıtı ve advers olay üzerinde genetik varyantların etkisini

incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde okrelizumab ile ilişkili farmakogenetik çalışma bulunmamakla birlikte, diğer bir anti-CD20

monoklonal antikoru olan rituksimab ile yapılan farmakogenetik çalışmalarda FcγR2A ve FcγR3A reseptör gen polimorfizmleri

saptanmıştır. Ayrıca okrelizumab tedavisi alan MS'li bireylerde hastalık aktivitesini hem fiziksel hem bilişsel fonksiyonlar açısından

değerlendiren, uzun izlem süresine sahip, geniş örneklemli çalışma sayısının yetersiz olduğu görülmektedir.

Çalışmamız, Okrelizumab tedavisine bağlı advers ilaç reaksiyonu ve tedavi etkililik verileri tıbbi kayıtlardan geriye yönelik olarak

toplandığı, FCGR2A ve FCGR3A genotipine ait verilerin ise rutin kontroller sırasında alınacak kandan elde edildiği tek merkezli kesitsel

bir çalışmadır. Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı MS Polikliniği'nde rutin kontrollerine

gelen, Okrelizumab tedavisi alan MS hastalarından gönüllü olanlar katılacaktır. Çalışmaya 200 katılımcı dahil edilecektir. Bu

araştırmadan elde edilecek sonuçlar ile Okrelizumab kullanan MS'li bireylerde FcγR gen polimorfizmi ile sıklıkla bozulan bilişsel

fonksiyonlar arasında ilişki tespit edilecek, hastalık semptomlarını yönetmede beklenen fayda açısından ilacın etkililiği, güvenliliği ile

genetik polimorfizm arasındaki ilişki araştırılarak, istenmeyen yan etkilerin sıklığında azalma ve tedavide etkisizliğin önlenmesi

önemli katkılar sağlanabilecektir. Fiziksel yeti yitiminin yanı sıra bilişsel kötüleşmeye karşı etkin tedavi sağlamanın önünde engel

teşkil eden farmakogenetik farklılıklar saptanarak, MS'te ilerleyici bilişsel bozulmanın, yeti yitiminin hızını ve oranını azaltacak yeni

tedavi stratejileri geliştirilebilecektir. Hastalık modifiye edici farklı ilaçların faz çalışmaları halen devam etmektedir. Çalışmamızın

sonuçları ilerleyen zamanda klinisyenlerin alternatif tedavi uygulama kararlarına yön verecektir. Şu ana dek ülkemizde ve dünyada bu

konuda yapılan bir araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile Türk toplumunda ve dünyada bilimsel olarak literatüre önemli katkı

sağlayacaktır. MS'li hastalarda bireye özgü tedavi yaklaşımı geliştirilebilecek, pahalı bir ilaç olan Okrelizumab'ın toplam maliyetinde

azalma sağlanabilecek, sağlanan etkin tedavi sayesinde ülkemizde sağlık hizmetlerinin maliyeti de düşecektir.