Akademik Veri Yönetim Sistemi
Nas S. (Yürütücü), Zorba Y., Arslan E., Yurt A.
Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje, 2025 - 2025
Sönmez Çimento Yapı ve Mad.
San. Tic. A.Ş., 27.06.2025 tarihinde, Sönmez Çimento Liman Tesisi
için Gemi Manevraları Risk Değerlendirmesi Modelleme Raporu hazırlanmasını talep etmiştir. Gelen talep
doğrultusunda, Fakülte Yönetim Kurulunun 03.07.2025 tarih 25/11 sayılı kararı
ile 2025/010 sayılı protokol hazırlanmıştır. Protokoller kapsamında proje 16.07.2025
tarihinde başlamıştır. Rapor 01.09.2025 tarihinde teslim edilmiştir.
Projede,
İskenderun Körfezi ve çevresinde geçerli olan meteorolojik, oşinoğrafik ve
topoğrafik koşulların, su üstü seyrine etki oluşturan objelerin, tesise komşu
olan diğer kıyı yapılarının ve deniz trafiğinin modellendiği sanal bir manevra
alanında, tesise ve komşu tesislere yanaşıp/ayrılması öngörülen gerçek
gemilerin tip ve tonajına uygun matematik gemi modellerine, köprüüstü
simülatörü ortamında manevra yaptırılması neticesinde elde edilen analitik
verilere dayalı olarak, gemiler ile kıyı yapısı arasındaki etkileşimden kaynaklanan
manevra risklerini tanımlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yukarıda
tanımlanan amaç doğrultusunda, öncelikle sahanın meteorolojik durumu
incelenmiştir. Planlar, incelenmiş ve Ceyhan Bölge Liman Başkanlığı tarafından,
talep edilen büyüklükteki gemiler ve
kritik manevralar referans alınarak 11 adet senaryo hazırlanmıştır.
Uygun gemi modelleri ile Ek 1 Formda talep edilen manevra simülasyon deneyleri
yapılmıştır. Oluşturulan senaryolarda, bölgedeki meteorolojik şartlar
uygulanarak tüm limitler zorlanmıştır. Çalışma için belirlenen gemi manevra
deneyleri EK 3’de “Modelleme Yetkisi” sunulan Dokuz
Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi’nin “Köprüüstü Simulator
Sisteminde” proje ekibi tarafından 22-25
Temmuz 2025 Temmuz, tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Modelleme
çalışmalarında gerçekleştirilen manevra simülasyon deneylerine proje sahasında
yetkilendirilmiş Kılavuz Kaptan Turgut ERTÜRK katılmıştır. Deneyler sonucunda
raporlama ekibi ve kılavuz kaptan her bir yanaşma yeri için tehlikeleri
tanımlayarak risk değerlerini nümerik olarak belirlemişlerdir. Bu risk
değerleri risk matrisine taşıyarak daha görülebilir hale getirmiştir.
Modelleme ekibi, Sönmez Çimento
Liman Tesisi
için tanımlanan
tasarım gemisinin manevraları ve komşu rıhtımlardaki
yanaşma yerlerindeki gemi manevralarına olan etkilerini incelenmiştir Liman Başkanının test edilmesini istediği
gemi modelleriyle tüm meteorolojik şartları zorlayarak, yanaşma ve kalkış
manevraları yapmış, bu sırada tehlikeleri tanımlanmış ve risklerini
değerlendirmiştir. Yapılan risk değerlendirilmesi sonucunda aşağıda
sıralanan tedbirler alınmak kaydıyla projenin kabul edilemez düzeyde risk
içermediği tespit edilmiştir.
·
Planlanan
tesisin 15 knot hızındaki rüzgâr ve oluşan rüzgâr dalgaları etkisinde ve en az
bir römorkör desteğinde emniyetle yanaşma ve ayrılma manevralarına uygun
olduğunun görüldüğü,
·
Olası acil durumlarda gemilerin römorkör almadan kalkışına olanak
sağlanabilmesi amacıyla pruvası açık denize bakacak şekilde (bow-out) yanaşma
yapılmasının uygun olacağı,
·
Açık
denizde çalışması gereken römorkörlerin en az 1,5 m dalga yüksekliğinde
çalışabilecek bir yapıda olması gerekmektedir. Ayrıca, dalga yüksekliğinin 1,5
m’ye ulaştığı durumlarda bağlamış durumdaki römorkör halatına ani ve aşırı
yüklerin binerek kesme tehlikesi bulunmaktadır. Bu nedenle seçilecek olan
römorkörlerin halat gerilimini ayarlayabilir ve tambur üzerinden idare
edilebilir özellikte olması ve 1,5 metreden yüksek denizlerde manevra
yapılmaması,
·
Olası acil durumlarda dalga etkisi nedeniyle yaklaşamayacak
ve/veya yetişemeyecek olması nedenleriyle römorkörüz kalkışa yardımcı olması
için mevsimsel koşullara uygun olarak demir kullanılmasının tavsiye edilmesi,
·
Terminal
aydınlatmasının ve manevra sahalarının gece aydınlatma koşullarının ölçülmesi,
ölçüm neticesinde aydınlatma düzeyinin yeterli olmadığı tespit edildiği
takdirde gece manevralarının öncelikle de yanaşmada manevralarının
kısıtlanması.
·
Terminale konumlandırılacak meteoroloji istasyonu ile rüzgar ve
dalga yön ve şiddetlerinin sürekli olarak ölçülmesinin/izlenmesinin gerek liman
başkanlığı, gerek kılavuzluk teşkilatı ve gerekse de terminali kullanacak
gemilerin emniyeti açısından risk azaltıcı bir etkiye sahip olacağı,
gerektiği kanaatine
varılmıştır.