Akademik Veri Yönetim Sistemi
Gürşan İ. N.(Yürütücü), Güdücü Ç., Mancı E., Doğan Şahin H., Anar C., Özer Kaya D., et al.
TÜBİTAK Projesi, 3501 - Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı, 2024 - 2026
Kariyer Geliştirme
Önerilen proje, yürütücünün doktora tezi ve takibinde yer aldığı çalışmaların devamı niteliğinde olup, idiyopatik pulmoner fibrozis hastalarında (İPF) güncel yaklaşımların kullanımı ile araştırma faaliyetlerinin ve kariyer gelişiminin hız kazanmasını sağlayacaktır. Projede farklı alanlardan danışman ve araştırmacıların yer alması proje yürütücüsünün disiplinlerarası çalışma yetkinliğini ve ortak proje planlama faaliyetlerini arttırabilecektir.
Önemi
İPF, fibrotik, progresif, kötü prognozlu bir akciğer hastalığıdır. Hastaların egzersiz kapasitelerindeki azalma düşük sağkalım süresi ilişkilidir. Hastalık yönetiminde standart bir egzersiz protokolü bulunmadığından, egzersize adaptasyon süreçlerinin incelenerek en uygun egzersiz reçetesinin oluşturulması önemlidir.
Özgün Değer
Son yıllarda egzersiz programlarının oluşturulmasında ve takibinde serebral bölge hemodinamiklerine yer verilmekte, serebral kan akışı ölçümlerinin nöronal aktivasyonu yansıttığı bildirilmektedir. İPF hastalarında desaturasyon yaygındır ve yakın zamanlı çalışmalar egzersiz sırasında serebral oksijenasyonunun azaldığını göstermektedir. Ancak çalışmalarda egzersiz eğitim programlarının serebral hemodinamik değişiklikler üzerine etkisi incelenmemiş, iki farklı eğitim protokolünün serebral hemodinamiklere etkisi kontrol grubu ile karşılaştırmalı olarak ele alınmamıştır. Proje ile İPF hastalarında hem sürekli hem de aralıklı egzersiz protokollerinin egzersiz testi sırasında fNIRS sistemi ile ölçülen serebral oksijenasyon değişimlerine etkisi ilk kez incelenecek, hem de egzersiz eğitimi sonrası serebral oksijenasyon değişimleri ile ilişkili faktörler ilk kez tanımlanmış olacaktır. Egzersizin İPF hastalarında bilinmeyen bir etkisinin ortaya çıkarılması amacıyla tasarlanan bu proje bu nedenlerle güncel, özgün ve yenilikçidir.
Araştırma Sorusu
Araştırmanın temel sorusu İPF hastalarında sürekli ve aralıklı egzersiz protokollerinin serebral hemodinamik değişkenler üzerine etkisi arasında fark olup olmadığıdır. İkincil olarak sürekli ve aralıklı egzersiz eğitimi sonrasında serebral hemodinamik değişkenler açısından elde edilen değişim ile ilişkili klinik ve fonksiyonel faktörlerin neler olduğu sorusu üzerinde çalışılacaktır.
Amaç-Hedefler
Projenin temel amacı; İPF hastalarında farklı egzersiz eğitimlerinin serebral hemodinamik değişkenler üzerine etkilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve serebral oksijenasyondaki değişim ile ilgili faktörlerin belirlenmesidir. Bu bağlamda projenin başarıyla sonuçlanabilmesi için; hastalara sürekli ve aralıklı eğitimlerin uygulanarak serebral hemodinamik değişkenler üzerine etkilerinin belirlenmesi, ikincil sonuç ölçümlerinin tamamlanması ve eğitim sonrasında serebral hemodinamik değişkenler açısından elde edilen değişim ile ilişkili klinik ve fonksiyonel faktörlerin belirlenmesi hedeflenmektedir.
Yöntem
Önerilen proje randomize kontrollü tek kör klinik araştırma tasarımı ile planlanmıştır. Projedeki iş paketleri sırasıyla, çalışmaya alınma kriterlerine uygun hastaların belirlenmesi, randomizasyon yapılarak hastaların sürekli eğitim, aralıklı eğitim ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrılması, egzersiz eğitimi öncesi klinik ve fonksiyonel değerlendirmelerinin yapılması, 12 haftalık egzersiz programlarının uygulanması, egzersiz sonu değerlendirmelerin yapılması ve verilerin analiz/yorumlanması şeklindedir.
Yaygın Etki
Proje çıktılarının etki faktörü yüksek bir dergide makale olarak yayınlanması, ulusal/uluslararası kongrelerde bildiri sunumu olarak sunulması öngörülmektedir. Projede farklı kurumlardan farklı disiplinler ile çalışmak bilgi paylaşımı ve ortak proje oluşturma süreçlerinin geliştirilmesine imkan sağlayacak, alanında çok sayıda yayını ve atıfı bulunan bir yurt dışı danışmanın yer alması uluslararasılaşma faaliyetlerine katkıda bulunacaktır. Projede yüksek lisans ve doktora bursiyerlerinin yer alacak olması öğrencilerin araştırma faaliyetleri konusunda deneyim kazanmalarına ve donanımlı araştırmacı yetiştirme süreçlerine destek olacaktır.