Panik Bozukluğu Olan Bireylerde Qigong Egzersiz Eğitiminin ve Multikomponent Egzersiz Eğitiminin Fiziksel ve Mental Sağlık Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2026 - 2028

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı
Başlama Tarihi: Şubat 2026
Bitiş Tarihi: Şubat 2028

Proje Özeti

Panik bozukluk, beklenen veya beklenmedik durumlarda meydana gelen, tekrarlayıcı, şiddetli korku, huzursuzluk ve rahatsızlık hissi yaratan panik ataklarla seyreden, anksiyete bozuklukları içerisinde yer alan kronik ve yineleyen psikiyatrik bir hastalık tablosudur. Sürekli olarak panik, kaygı, endişe yaşayan panik bozukluğu hastalarının sosyal hayatı sekteye uğrayabilmekte, gündelik işlerdeki verimi azalabilmekte ve bu nedenle yaşam kalitesi oldukça düşmektedir.

Panik bozukluğunun belirtilerini azaltmak ve rahatsızlığı yönetmede kanıta dayalı psikoterapi ve farmakoterapi etkilidir. Ancak bu tedavi yöntemlerinin her ikisinin de belirli sınırlamaları vardır ve hastaların yaklaşık üçte biri terapiye yanıt vermez veya yanıt yeterince etkili olmaz. Hastalığın tedavisinin ertelenmesi kötü bir prognoza ve daha fazla yerleşik semptomlara neden olur. Egzersiz; düşük maliyetli, ilaç tedavisi ve diğer psikolojik müdahalelerle karşılaştırılabilir verimlilikle semptomları hafifletmede bir destekleyici tedavi olarak görülebilir. Egzersizin çeşitli nörobiyolojik mekanizmalar yoluyla psikiyatrik hastalıklarda olumlu etkide olduğu bildirilmektedir.

Literatürde anksiyete-panik bozukluğu olan kişilerde farklı egzersiz türlerinin etkinliği gösterilmiş olup etkilerinin sürdürülebilir olup olmadığı ve etkin tedavi için gerekli olan egzersiz tipi ve şiddeti konusunda belirsizlik sürmektedir. Bu nedenle çalışma kapsamında Qigong egzersiz eğitiminin ve multikomponent egzersiz eğitiminin panik bozukluğu olan kişilerde fiziksel ve mental sağlık üzerine etkinliği karşılaştırmalı olarak incelenecek, çıkan sonuçlar panik bozukluğu olan kişilerin tedavi programlarına ışık tutacak ve literatüre yeni bir bakış açısı getirecektir.

Araştırmamıza “panik bozukluğu” tanısı alan 69 hasta dahil edilecektir. Egzersiz eğitimleri haftada 2 gün, günde 1 saat olmak üzere 8 hafta boyunca online ortamda fizyoterapist kontrolü olacak şekilde verilecektir. Ayrıca hastalardan evde gözetimsiz olarak haftada 1 gün egzersiz yapmaları istenecektir. Çalışmamızda Qigong egzersiz eğitimi grubuna literatürde en çok kullanılan ve önerilen, tüm ana meridyenleri uyaran sekiz egzersizden oluşan Baduanjin eğitimi verilecektir. Multikomponent egzersiz müdahalesi üç bileşenli (direnç eğitimi, denge eğitimi, endurans ve bilişsel-motor becerileri (ikili görev) geliştirmeye yönelik eğitim) birleşik bir eğitim programından oluşacaktır.

Değerlendirmeler eğitim öncesinde ve sonrasında yapılacaktır. Hastaların anksiyete-panik düzeyi DSM-5 Panik Bozukluğu Şiddeti Ölçeği ve Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri ile, klinik denge Mini-Denge Değerlendirme Sistemleri Testi ile fonksiyonel denge-mobilite-yürüme performansı Fonksiyonel Yürüme Değerlendirmesi ve Aktiviteye Özgü Denge Güven Ölçeği ile, fonksiyonel kuvvet 5 Tekrarlı Otur-Kalk Testi ile, fiziksel aktivite Sedanter Davranış Anketi, Baecke Habitual Fiziksel Aktivite Anketi ve Egzersizin Yararları/Engelleri Ölçeği ile, bilişsel işlevler Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği ile, uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ile, yorgunluk Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği ile, kronik muskuloskeletal ağrı İskandinav Kas-İskelet Sistemi Anketi ile yaşam kalitesi Kısa Form-36 ile değerlendirilecektir.

Egzersiz modaliteleriyle motor ve non-motor fonksiyonlar üzerine sağlanması beklenen fonksiyonel iyileşme ile hastalardaki psikiyatrik bozukluğun geriletilmesi, ortaya çıkan fonksiyonel kısıtlanmanın önlenmesi, sosyal katılımın arttırılması, hastaların olası medikasyon ihtiyaçlarının azaltılabilmesi, ilaca bağımlılığın önüne geçilebilmesi, günlük yaşamdaki fonksiyonelliğin desteklenmesi, tedavi maliyetlerinin düşürülebilmesi, ilaca bağlı yan etki durumlarının ortadan kaldırılabilmesi ve bunun sonucunda da hastaların genel sağlık tablosunun iyileşmesine katkıda bulunulması sağlanacaktır.

Ayrıca egzersiz eğitimlerinin panik bozukluğu olan hastalardaki etkinliğinin bu alanda yapılacak klinik çalışmalara yol gösterici olması, panik bozukluğu olan hastaların tedavi programlarına egzersiz tedavisinin adapte edilmesi sağlanarak bilimsel camiada önemli bir yaygın etki oluşması ve proje sonuçlarının ulusal ve/veya uluslararası makale ve bildirilerle bilimsel literatüre kazandırılması planlanmaktadır.