Çinkonun Periferik Sinir Sistemi Üzerine Zaman-Bağımlı Etkileri: Ağrı Yanıtı, Davranış, Sinir İletim Hızı, Kas Gücü Ve Biyokimyasal Parametrelerin İncelenmesi

TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2026 - 2027

Periferik sinir sistemi(PSS), beyin ve omurilikten kaslara, iç organlara ve cilde uzanan sinirlerden oluşur ve bu

sinirler duyusal ve motor iletimi sağlayarak organizmanın hareket, algı ve iç/dış dengesini(homeostaz)

düzenler. PSS içindeki nöronlar temel olarak motor, duyu ve otonomik(sempatik-parasempatik) alt gruplara

ayrılır. Çevresel uyaranlar(ışık, sıcaklık vb.) nöronal membranda bulunan Na?/K?-ATPaz ve diğer iyon

taşıyıcılarını etkileyerek iyon dağılımında değişikliklere yol açar; eşik değerin aşılması sonucunda aksiyon

potansiyelleri ortaya çıkar ve impuls iletimi gerçekleşir. Çinko(Zn) yaşam için gerekli bir eser element olup

insan vücudunda en çok bulunan elementlerden biridir ve bu çinkonun büyük kısmı hücre içinde

bulunmaktadır. Bağışıklık, doku onarımı, büyüme-gelişme ile birçok enzimatik ve sinyal yolunda düzenleyici

rol oynar. Çinko eksikliği, periferik sinir fonksiyonları da dahil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına yol

açabilir. Serum veya ekstraselüler sıvı çinko seviyelerindeki azalma nöronal duyarlılığı artırabilir. Bu çalışma;

çinkonun periferik sinirler üzerindeki etkilerini zamana bağlı olarak bütüncül şekilde değerlendirmeyi

amaçlamaktadır. Özellikle; ağrı yanıtı, davranışsal performans, sinir ileti hızı, kas gücü ve ilgili biyokimyasal

parametrelerin(serum ve doku çinko düzeyleri) zamana bağlı değişimleri incelenecektir. Çalışma farelerdeki

çinko takviyesi ile elde edilen etkilerin zamana bağlı olarak etkilerini karşılaştırmayı hedeflemektedir. Elde

edilecek bulgular, çinkonun periferik sinir işlevi ve ağrı mekanizmaları üzerindeki rolünün moleküler ve

fonksiyonel temellerini ortaya koyacak; klinik olarak çinko eksikliğinin nörolojik belirtilerle ilişkisini

aydınlatmaya ve potansiyel müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.