Rezerve teknikleri ile dekoratif tekstil yüzeyleri oluşturma üzerine bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ DENİZASLANI
Danışman: CEMAL MEYDAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlunun temel ihtiyaçlarından olan korunma, kendini ifade etme ve sosyal statüde beğenilme arzusunun büyük bir bölümü, günümüzde tekstil ve moda ile giderilmektedir. Tekstil ve süsleme teknikleri doğduğu coğrafyanın koşullarında şekillenirken, birçok farklılık içerisinde zengin bir yelpaze oluşturur. Ne yazık ki endüstrinin ve teknolojinin gelişmesi ticari bağlamda tekstili yüceltse de eski tekniklerin el işçiliğindeki kültürel ve estetik değerlerini gölgede bırakarak unutulur hale getirmiştir. Tekstil renklendirme ve desenlendirme teknikleri içerisinde yer alan boyama ve baskı iki yöntemle gerçekleştirilmektedir. Birinci yöntemde kumaş yüzeyi direk olarak boya ile temas ettirilirken ikincisinde boyanmayacak alanların boya ile teması engellenerek desenlendirme sağlanmaktadır. Tekstil rezerve teknikleri olarak genel isim alan bu engelleme yöntemleri tekstil desenlendirme tarihinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Rezerv teknikleri farklı coğrafyalarda uygulandığı dönem ve koşullar çerçevesinde çeşitlenerek gelişmiştir. Bu araştırmada, tekstil rezerv teknikleri ile var olan farklılıklarının incelenme yolu seçilmiştir. İncelemeler sonrasında kumaş desenlendirmede kullanılan geleneksel rezerv tekniklerinin uygulama yöntemlerine göre gruplandırılması ve uygulama çalışmalarında güncel bilgilerden yararlanarak dekoratif tekstillerle ifade oluşturma amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yapılan tez çalışmasında temel olarak, kullanılan rezerve tekniklerinin gruplandırma ve isimlendirme ölçütleri, yöntem ve kullanılan materyal farklılıklarının değişkenlikleri ve etkileri, karma uygulamalarda işlem öncelikleri, uygulanmasında zorluk derecesine bağlı alternatif çözümler incelenmiştir. Araştırma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tarih içerisinde birçok kültüre ait amaçta benzerlik sahibi fakat uygulamalarda değişkenlik gösteren rezerv teknikleri araştırılıp, elde edilen veriler içerisinden aktarılmak istenen noktalar seçilmiştir. Tekstil desenlendirmede kullanılan rezerve tekniklerinden seçilmişleri boyama ve baskı olarak iki guruba ayırarak alt başlıklarda tekniklerin esas amaçları, kullanılan materyallerin özellikleri ve uygulama yöntemlerini güncelleşen bir perspektifte ele alınmıştır. İkinci bölümde, birinci bölümde aktarılan bilgiler ve araştırma sırasında edinilen veriler ışığında yapılmış olan tekstil rezerve tekniklerin deneysel uygulamaları, kullanılan materyal ve teknik açıdan işlem sıralarıyla birlikte açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise kavram olarak dekoratif tekstil ve lif sanatının doğuşu, gelişimi tarih içerisinde incelirken rezerve tekniklerini uygulayan sanatçıların seçilmiş eserleri örneklendirilmiştir. Örneklendirme sonrasında yapılmış deneysel çalışmaların ışığında proje çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Türkçe Anahtar Kelimeler: 1- Rezerve Boyama 2- Rezerve Baskı 3- Geleneksel Rezerve Teknikleri 4-Fiziksel Rezerve Teknikleri 5- Kimyasal Rezerve Teknikleri