Doğal atıklardan biyoplastik üretimi ve mimari tasarımda kullanım potansiyellerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NUR DİNÇ
Danışman: Tutku Didem Altun
Özet:Çevreye verdiği zararlarla bilinen plastik, ucuz ve fazla miktarlarda olması sebebiyle insanlar tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Petrol bazlı plastiklerin işlenmesi esnasında ortaya çıkan zehirli gazların sera etkisine yol açması ve doğaya bırakıldıklarında binlerce yıl bozunmadan kalmaları, tüm canlılar için bir tehdit oluşturmaktadır. Bu çerçevede araştırmacıların plastiğin olumsuz çevresel etkilerine yönelik alternatif bir çözüm arayışı, biyoplastik üretimini gündeme getirmiştir. Çevre dostu bir malzeme olan biyoplastik, yenilebilir karbon kaynaklarından elde edilen, çoğunlukla biyo-bozunur özellik taşıyan sürdürülebilir materyaldir. Yağlardan, bitkisel nişastalardan ya da çeşitli mikroorganizmalardan üretilebilen biyoplastikler içerisindeki doğal maddelerden dolayı çevreye bırakıldığında kısa bir sürede yok olarak toprağa karışabilmektedir. Polimerik yapısı sayesinde geleneksel plastiklere göre daha az sera gazı üreten, enerji tasarrufu sağlayan, toksik olmayan, kompostlanabilir, yenilikçi bir üründür. Bu tez kapsamında bitkisel temelli bir biyoplastik üretimi gerçekleştirilmiş olup, çeşitli doğal atıkların kullanımı ile yürütülen deneysel çalışmalar sonucunda İzmir Körfezinde belli zamanlarda deniz suyu içerisinde birikerek kirliliğe sebep olan Ulva sp. alg türü ile zeytin üretimi esnasında ortaya çıkan ve çevre için zararlı bir atık olan zeytin karasuyu ile biyoplastik üretimine odaklanılmıştır. Araştırma kapsamında yürütülen deneysel çalışmalarla, bu iki atığın standart biyoplastik üretiminde kullanılan diğer malzemelerle farklı oranlardaki karışımı optimize edilerek, mimari tasarımda yüzey malzemesi olarak kullanılmak üzere sert ve esnek iki tür biyoplastik prototipi üretilmiştir. Prototip numuneleri XPS, SEM, SPM, FTIR testlerine tabi tutularak, mimari tasarım alanında kullanım potansiyelleri tartışılmış ve bir öneri yüzey tasarımı sunulmuştur. Bu çalışmanın, ileride mimaride yüzey kaplama malzemesi olarak kullanılabilecek ürünler için çevre dostu bir alternatif olabileceği düşünülmektedir.