SÜRDÜRÜLEBİLİR TEKSTİLLER BAĞLAMINDA ATIK KUMAŞLARIN TASARIM UNSURU OLARAK DOKUMA İÇİNDE GERİ KAZANIMI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURAN AKÖZENLER
Danışman: Neslihan Yaşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayi Devriminden sonra yaşanan endüstriyel ve teknolojik gelişmeler, tekstil ve moda alanında hızlı tüketime dayalı yeni bir üretim–tüketim modelinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Seri üretim kapasitesindeki artış ve moda döngülerinin hızlanması, tekstil ürünlerinin kullanım ömrünü kısaltmış, tüketim öncesi ve sonrası atıkların kontrolsüz çoğaldığı bir sistem meydana getirmiştir. Buna bağlı olarak hızlı tüketimle gelen doğal kaynakların tükenmesi, atık miktarındaki yükseliş ve karbon salınımı, tekstil sektörünü küresel ölçekte çevresel etkileri en yüksek endüstrilerden biri konumuna taşımaktadır. Tekstil ve moda sektörünün yol açtığı çevresel sorunlar karşısında, üretim sürecinin başlangıç noktasında yer alan tasarımcılara önemli sorumluluklar düşmektedir. Tasarımcılar, malzemeyi yenilikçi biçimlerde ele alarak tekstili yeniden yorumlamalı ve ürün geliştirme süreçlerinde sürdürülebilir yöntemleri benimseyerek kaynak kullanımında en yüksek verimliliği sağlamaya yönelik bilinçli tasarımlar geliştirmelidir. Bunun için yapılan literatür taramalarında, tekstil tasarımında sürdürülebilirlik stratejilerinin çeşitlilik gösterdiği ve tekstil atıklarının değerlendirilmesinin malzemenin yeniden kullanım döngüsüne katılması açısından önemi gözlemlenmiştir. Tekstil atıklarından üretilen yenilikçi kumaş tasarımları incelendiğinde, atıkların yaratıcı tasarım süreçlerini destekleyen ve sürdürülebilir nitelikte kumaş yapılarının geliştirilmesine katkı sağlayan önemli bir kaynak olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda hazırlanmış tez çalışması kapsamında, atık tekstil malzemelerinin, hammadde, iplik, örgü, doku, renk, desen gibi tasarıma etki eden unsurlar olarak yeniden değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada doğal hammaddelerden elde edilen lifler tercih edilmiş, Sun Tekstil firmasından temin edilen örme kumaş kenarı atıkları ile ölü stok kumaş parçaları kullanılarak yenilikçi giysilik dokuma kumaş tasarımları geliştirilmiştir. Tasarlanan dokuma kumaş tasarımlarının kullanım potansiyelini ortaya koymak amacıyla, kumaşların uygun giysi formları üzerinde uygulanması çalışmanın bir parçası olarak ele alınmıştır. Çalışma, sürdürülebilirlik odağında sanayi iş birliğiyle tekstil sanayi atıklarının tasarım unsuru olarak yeniden kazanılmasını incelemekte ve bu yaklaşımın alana, sanayi iş birliği ile yenilikçi ürün geliştirmeyi teşvik edici kapsamda yararlı bir kaynak sunacağı düşünülmektedir.