Sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterliklerine, kavramsal anlamalarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEKİR GÜLER
Danışman: MEHMET ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterliklerine, kavramsal anlamalarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 akademik yılı bahar döneminde Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği programında öğrenim görmekte olan ve Genel Fizik Laboratuvarı-II dersini almakta olan toplam 60 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Denkleştirilmemiş kontrol gruplu ön test-son test yarı-deneysel desenin kullanıldığı araştırma yakınsayan paralel karma yöntem çalışması olarak tasarlanmıştır. Uygulamalar Genel Fizik Laboratuvarı-II dersi kapsamında planlanarak, uygulanacak etkinlikler ilgili dersin içeriğine uygun olarak tasarlanmıştır. Deneysel uygulamalar 10 haftalık bir süre içerisinde gerçekleştirilmiş, deney grubu sorgulamaya dayalı deneyler ile öğrenim görürken kontrol grubu geleneksel doğrulayıcı deneyler ile öğrenim görmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Smolleck (2004) tarafından geliştirilen ve İnaltekin & Akçay (2011) tarafından Türkçe' ye uyarlaması yapılan Araştırma Tabanlı Fen Öğretimi Özyeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından geliştirilen Elektrik ve Manyetizma Kavramsal Anlama Testi ve yine araştırmacı tarafından geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Gözlem Formuna ek olarak yarı yapılandırılmış görüşmelerden faydalanılmıştır. Nicel verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 22 programından faydalanılmış, nitel verilere ise betimsel analiz uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterlikleri üzerinde bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Bununla birlikte öğretmen adaylarının kavramsal anlamalarının ise geleneksel doğrulayıcı gruba kıyasla daha fazla geliştiği belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunun cevaplarının bilimsel olarak kabul edilebilirlik düzeylerinin ve bu kategoriye giren cevaplarının sayısının arttığı görülmüştür. Benzer şekilde bilimsel süreç becerileri bakımından da sorgulamaya dayalı deneylerin doğrulayıcı deneylere kıyasla daha başarılı olduğu ve öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin gelişmesini sağladığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarının sorgulamaya dayalı öğrenmeye ilişkin yapılacak çalışmaların yanı sıra öğretmen yetiştirme süreçlerinin planlanması sürecine de önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca uygulamalar sırasında kullanılan ve araştırmanın sonunda ek olarak sunulan etkinliklerin gerek araştırmacılar gerekse öğretmenler için faydalı bir kaynak niteliğinde olacağı düşünülmektedir.