Gastronomik Miras Kapsamında Yerel Yemek Kültürünün Sürdürülebilirliği: İzmir Zeytin Yolu Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SUNA BOZTOK
Danışman: Gözde Türköz Bakırcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gastronomi yemek hazırlama ve sunumundan daha fazlasını içermektedir ve insanların kültürel, sosyal ve ekonomik hayatını etkileyen bir sanattır. Günümüzde, artan nüfus, gıda güvenliği, çevre kirliliği, iklim değişikliği ve tarım alanlarının azalması gibi faktörler, gastronomik mirasın korunmasını ve sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Gastronomik miras, bir bölgenin veya bir topluluğun yemeklerinden, mutfak kültüründen, tariflerden ve geleneksel pişirme yöntemlerinden oluşmaktadır. Somut olmayan kültürel miras kapsamında yapılan gastronomik miras çalışmaları önem kazanmaktadır. Bu mirasın korunması, geçmişin izlerini sürdürmek, toplumun kimliğini korumak ve unutulmaya yüz tutmuş gelenekleri canlandırmak için önemlidir. Bu çalışma somut olmayan kültürel mirasın kayıt altına alınması ve sürdürülebilirliğine katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır. Üretici pazarları, gastronomi turları, festivalleri ve müzeleri turistlerin ilgisini çekerek destinasyona olan talebi artırabilmektedir. İzmir, zengin tarihi ve kültürel geçmişiyle dikkat çeken bir şehirdir. İzmir'in gastronomik deneyimleri, zengin bir hikâye anlatma potansiyeline sahiptir. Zeytinyağlı yemekler, taze meyve ve sebzeler, Ege otları, deniz ürünleri ve sokak lezzetleri İzmir'in gastronomik imajının güçlü yönleridir. Zeytin Yolu, zeytin severler ve gastronomi meraklıları için benzersiz bir deneyim sunan, zeytinin kültürel ve tarihi önemini keşfetmek için ideal bir gezi rotasıdır. Tez çalışması kapsamında Zeytinler- Uzunkuyu- Nohutalan- Germiyan Zeytin Rotası'nda gastronomik miras kapsamında yerel yemek kültürünün sürdürülebilirliği üzerine araştırma yapılmıştır. Araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış olup, kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen 33 yerel katılımcıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalkama, tavşan çullaması, kopanisti peyniri, pirinç mantısı, pörpeç böreği, kelle peyniri, bamya kızartması, damat tatlısı, yalancı karnıyarık, belesan otu, silken otu gibi birçok yemek kayıt altına alınmıştır. Yerel halkın gastronomik miras konusunda farkındalık düzeyleri ölçülmüştür. Anahtar kelimeler: Gastronomi, Gastronomik Miras, İzmir, Sürdürülebilirlik, Zeytin Yolu