Determination of factors affecting the fate of microplastics in rivers
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: CUMANA ALPERGÜN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Neval Baycan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mikroplastiklerin sucul ekosistemlerdeki davranışlarını anlamak, yaygın bulunurlukları ve ekolojik riskleri nedeniyle oldukça önemlidir. Bu çalışmada, özellikle biyofilm oluşumu ve yaşlanma gibi çevresel faktörlerin mikroplastiklerin çökelme hızlarına ve farklı su türlerinde model kirletici olan metilen mavisinin mikroplastiklere adsorpsiyonuna etkisi incelenmiştir. Çökelme deneylerinde, üç farklı boyuttaki dokuz polimer türü dört farklı durumda (ham, biyofilmlenmiş, yaşlandırılmış ve hem yaşlandırılmış hem biyofilmlenmiş) test edilmiştir. Toplam 648 deneysel senaryo analiz edilmiştir. Mikroplastiklerin çökelme hızları 0,012 ile 0,154 m/s arasında değişmiş, en yüksek hızlar polibütilen tereftalat ve polietilen tereftalatta gözlenmiş, en düşük hız ise akrilonitril bütadien stirende bulunmuştur. Parçacık yoğunluğu ve boyutu, çökelme hızını en fazla etkileyen faktörler olmuştur; su türü, biyofilm ve yaşlanma ise daha düşük etki göstermiştir. Biyofilm oluşumu, pürüzlü ve mat yüzeylerde daha belirgin olmuş, ancak genel biyofilm miktarı düşük bulunmuştur; bu durum, maruziyet süresinin veya çevresel koşulların yeterli olmadığını düşündürmektedir. Yaşlanmanın yüzey morfolojisini değiştirdiği ve adsorpsiyon kapasitesini artırdığı görülmüş, bu da kirleticilerle etkileşimde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Deneysel çökelme hızları, literatürdeki iki teorik modelle karşılaştırılmış ve güçlü bir uyum gözlenmiştir. Adsorpsiyon deneylerinde ise dört plastik türü hem ham hem de yaşlandırılmış halleriyle test edilmiştir. Yaşlanma genellikle adsorpsiyonu artırsa da, PE'nin bozulmamış formunun daha yüksek kapasite göstermesi polimer-kirletici etkileşimlerinin karmaşıklığını ortaya koymuştur. Tüm polimerlerde adsorpsiyonun, kemisorpsiyon ağırlıklı ve Langmuir izotermine uygun tek tabakalı tutunma ile gerçekleştiği belirlenmiştir. Bu bulgular, mikroplastiklerin taşınımı ve kirletici etkileşimleri hakkında önemli çevresel bilgiler sunmaktadır.