Latent tüberküloz taraması yapılan erişkin romatoloji hastalarında QuantiFERON testinde belirsiz sonuç sıklığı ve belirleyici klinik faktörler: Retrospektif tek merkezli çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMA ÇAKIROĞLU
Danışman: Gökçe Kenar Artın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, inflamatuvar romatizmal hastalığı olan erişkin hastalarda latent tüberküloz enfeksiyonu taraması amacıyla kullanılan QuantiFERON-TB Gold Plus testinde belirsiz sonuç görülme sıklığını belirlemek ve bu sonuçlarla ilişkili klinik, laboratuvar ve demografik risk faktörlerini değerlendirmektir. Ayrıca belirsiz sonuçların altında yatan olası inflamatuvar ve immünolojik belirleyicilerin ortaya konulması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli retrospektif kohort çalışmasına, 2020–2025 yılları arasında immünsüpresif tedavi öncesi LTBE taraması amacıyla QFT-Plus testi yapılmış 518 erişkin romatoloji hastası dahil edildi. Demografik veriler, hastalık kategorileri, tedaviler ve laboratuvar parametreleri hastane bilgi sisteminden elde edildi. Belirsiz QFT sonuçları ile ilişkili faktörler tek değişkenli ve Firth cezalandırılmış çok değişkenli lojistik regresyon analizleri ile değerlendirildi. Model performansı ROC eğrisi altında kalan alan ile analiz edildi ve nedensel aracılık analizi uygulandı. Bulgular: QFT-Plus sonuçları %80,7 negatif, %11,4 pozitif ve %7,9 belirsiz olarak saptandı. Belirsiz sonuç oranı sistemik vaskülit, bağ dokusu hastalıkları ve otoinflamatuvar hastalıklarda daha yüksek bulundu. Çok değişkenli analizde, düşük serum albümin düzeyi (<3,5 g/dL) belirsiz QFT sonucunun tek bağımsız belirleyicisi olarak saptandı (ayarlanmış OR 7,27; p<0,001). Her 1 g/dL albümin artışı belirsiz sonuç olasılığını yaklaşık %80 azalttı. Glukokortikoid kullanımı tek değişkenli analizde risk artışı ile ilişkiliydi ancak çok değişkenli modelde bağımsız belirleyici değildi. ROC analizinde albümin, nötrofil-lenfosit oranı ve glukokortikoid kullanımını içeren model en yüksek ayırt edici performansı gösterdi (AUC=0,757). Sonuç: İRH hastalarında QFT-Plus testinde belirsiz sonuçlar esas olarak sistemik inflamasyon ve azalmış immün rezerv ile ilişkilidir. Hipoalbüminemi, belirsiz IGRA sonuçlarının en güçlü bağımsız belirleyicisidir ve kronik inflamatuvar yükün hücresel immün yanıt üzerindeki etkisini yansıtabilir. IGRA sonuçları yorumlanırken hastanın inflamatuvar durumu ve immün profili mutlaka dikkate alınmalıdır. Bu çalışma, farklı romatizmal alt gruplarda QFT belirsizlik oranlarını karşılaştırmalı olarak ortaya koyarak literatüre özgün katkı sunmaktadır. Anahtar Sözcükler: inflamatuvar romatizmal hastalıkları, latent tüberküloz enfeksiyonu, interferon gama testi , tüberküloz, serum albümin