Titreşim ve dalgalar dersinde yapılan problem kurma çalışmalarının fizik öğretmen adayları üzerindeki etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE KOÇAK
Danışman: SERAP KAYA ŞENGÖREN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, Titreşim ve Dalgalar dersi konularına yönelik problem kurma etkinliklerinin fizik öğretmen adaylarının problem çözme ve problem kurma becerileri üzerindeki etkisi ve problem kurma uygulamalarına yönelik görüşleri incelenmiştir. Çalışma, bir devlet üniversitesinin fizik öğretmenliği programında öğrenim gören ve her biri 13 kişiden oluşan deney ve kontrol gruplarındaki toplam 26 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Deney grubunda uygulama toplam yedi hafta sürmüştür. İlk iki haftada öğretmen adaylarına problem kurmaya yönelik nitelikli ve niteliksiz problem örnekleri tanıtılmış; araştırmacı tarafından hazırlanan rubrik aracılığıyla problemlerin nasıl değerlendirileceği gösterilmiştir. Bu süreçte öğretmen adaylarından da örnek problemleri rubrik yardımıyla değerlendirmeleri istenmiştir. Sonraki beş haftalık süreçte ise öğretmen adayları, basit harmonik hareket, duran dalgalar ve ilerleyen dalgalar konularına yönelik serbest, yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış problem kurma etkinliklerini yürütmüşlerdir. Öğretmen adayları her hafta önce kendi problemlerini kurmuş, ardından bu problemleri rubrik kullanarak değerlendirmiş ve çözümlerini yapmışlardır. Yedi hafta süren uygulama sürecinde karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Problem Çözme Başarı Testi (PÇBT), Problem Kurma Beceri Testi (PKBT) ve problem kurma etkinliklerinden elde edilen rubrik puanlarıyla; nitel verileri ise Problem Kurmaya Yönelik Farkındalık Anketi (PKYFA I-II) aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler normal dağılım incelemelerinin ardından Mann–Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiş; nitel veriler iki bağımsız kodlayıcı tarafından içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Nicel bulgular, uygulama sonunda her iki grubun problem çözme puanlarında artış olduğunu, ancak deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşmadığını göstermiştir. Buna karşın deney grubunun serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış problem kurma performanslarında anlamlı düzeyde artış olduğu belirlenmiştir. Nitel bulgular, deney grubunda problem kurma süreci ilerledikçe öğretmen adaylarının daha açık, anlaşılır ve fizik yasalarıyla uyumlu problemler oluşturduklarını göstermiştir. Ayrıca deney grubunda yürütülen problem kurma etkinliklerinin konu tekrarına, formüllerin daha iyi anlamlandırılmasına ve eksik görülen noktaların fark edilmesine katkı sağladığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları, problem kurma etkinliklerinin öğretmen adaylarının problem çözme becerilerinin gelişiminde etkili olduğunu; problem kurma becerilerinin ise daha uzun süreli uygulamalarla daha belirgin şekilde gelişebileceğini ortaya koymaktadır.