İzmir'de Adalet Partisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HİLAL BİÇAK

Danışman: ALEV GÖZCÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türk Silahlı Kuvvetleri, Demokrat Parti (DP) iktidarının yanlış politikaları nedeniyle 27 Mayıs 1960 tarihinde yönetime el koydu. Müdahalenin ardından bir süre durdurulan siyasi faaliyetler, 12 Ocak 1961'de siyasi partilerin kurulmasına izin verilmesiyle birlikte yeniden başladı. 11 Şubat 1961'de Ragıp Gümüşpala başkanlığındaki Adalet Partisi (AP) başta olmak üzere birçok yeni siyasi parti kuruldu. AP'nin kuruluşu ile Türk kamuoyunda bu yeni partinin DP'nin mirasçısı olduğu inancı oluşmuştu. Öyle ki AP'nin çok kısa bir süre içinde kolayca ülke çapında örgütlenebilmesi DP'nin bölgesel mirasını devir alması ile sağlanabilmişti. Gümüşpala partisinin ilk teşkilatını Mehmet Ali Aytaş başkanlığında 27 Şubat 1961'de İzmir'de kurdu. AP, İzmir'de çok hızlı ve sağlam bir şekilde örgütlendi. AP Türk siyasal hayatında asıl çıkışını ise 1964'te Süleyman Demirel'in genel başkan seçilmesiyle yapmıştır. 1965-1971 yılları arasında tek başına, 1970'li yılların büyük bölümünde ise koalisyonlarla ülke yönetiminde söz sahibi olmuş olan AP, 12 Eylül Darbesi sonrasında diğer siyasi partilerle birlikte kapatıldı. İzmir'de ise AP 1961'den 1969 seçimlerine kadar üç seçimde de birinci parti olmuş, ancak 1973 seçimlerinden itibaren düşüşe geçmiştir. Bu seçimlerden itibaren İzmir'in AP'li Efsane Belediye Başkanı Osman Kibar, belediye başkanlığını CHP adayı İhsan Alyanak'a kaptırmıştır. Yine 1977 seçimlerini de kaybetmesiyle birlikte AP İzmir'deki gücünü tamamen yitirmiş ve İzmir 12 Eylül'e kadar CHP tarafından yönetilmiştir.