Ortaokul öğrencileri için mühendislik tasarım ve takım becerileri algısına yönelik ölçeklerin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANDAN BOZKURT
Danışman: SUAT TÜRKOGUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin mühendislik tasarım becerileri ve takım çalışmasına yönelik algılarını ölçmek amacıyla geçerli ve güvenilir iki ayrı ölçek geliştirmektir. Çalışma kapsamında nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Geliştirilen ölçeklerden biri mühendislik tasarım becerileri algısına, diğeri ise takım becerileri algısına odaklanmaktadır. Moazzen ve diğerlerinin (2014) geliştirdiği özgün yapıdan yararlanılmış ve bu yapılar Türkçe'ye uyarlanarak ortaokul düzeyine uygun hale birer ölçek haline getirilmiştir. Ölçeklerin ilk formları, mühendislik tasarım becerileri algısı ölçeği 62 ve takım becerileri algısı ölçeği 42 maddeden oluşmuş, 2023-2024 eğitim öğretim yılında İzmir ili Karabağlar ilçesindeki iki farklı devlet okulunda, 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinden oluşan örneklem grubuna uygulanmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda mühendislik tasarım becerileri algısı ölçeği 45 maddeye, takım becerileri algısı ölçeği ise 35 maddeye indirilmiş ve her iki ölçek yeniden uygulanmıştır. Mühendislik Tasarım Becerileri Algısı Ölçeği, dört alt boyuttan oluşan bir yapıya sahiptir. Ölçeğe ilişkin Cronbach Alfa katsayıları 0,54 ile 0,74 arasında değişmekte olup, ölçeğin tamamı için bu değer 0,71 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin alt faktörleri sırasıyla "Kuluçka Aşamasında Tasarım Planlama ve Geliştirme Becerileri", "Yenilikçi Tasarım Geliştirme ve Süreci Yönetme Becerileri", "Mühendislik Raporlama ve Sunum Becerileri", "Tasarım Değerlendirme Becerileri" şeklindedir. Takım Becerileri Algısı Ölçeği de dört faktörlü bir yapı göstermektedir. Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı 0,79 olarak bulunmuştur. Her iki ölçek için yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, modelin iyi uyum verdiğini göstermektedir (χ²/sd = 1,46; RMSEA = 0,03). Takım Becerileri Algısı Ölçeği'nin alt boyutları sırasıyla "Takım Potansiyelini Destekleme Becerileri", "Takımda Anlaşma ve İş Birliği Becerileri", "Takımda Uyum ve Liderlik Becerileri", "Takım İçi İletişim ve Etkileşim Becerileri" şeklindedir. Elde edilen bulgular, geliştirilen ölçeklerin ortaokul öğrencilerinin mühendislik tasarım süreci ve takım becerilerine ilişkin algılarını ölçmede geçerli ve güvenilir ölçme araçları olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, literatürde yer alan benzer araştırmalarla karşılaştırıldığında, ulaşılan sonuçların büyük ölçüde benzerlik gösterdiği ve bazı uyum indekslerinde daha olumlu değerlerin elde edildiği görülmektedir. Bu sonuçlar, geliştirilen ölçeklerin hem bilimsel araştırmalarda hem de eğitim ortamlarında kullanılabilir nitelikte olduğunu göstermektedir.