16. yüzyılda Osmanlı'da tek hadis şerhçiliği: Ahmed Çelebi (ö. 927/1520-21) örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF DEMİR

Danışman: ABDÜLKADİR PALABIYIK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam'ın Kuran-ı Kerim'den sonra en önemli ikinci kaynağı hadis-i şeriflerdir. Hadis şerhleri Hz. Peygamberin sünnetinin doğru anlaşılması ve yorumlanması açısından önemli bir kaynak teşkil etmektedir. Hadis şârihleri bir kitabın tamamını ya da kitabın belirli kısmının şerhini yaptıkları gibi tek bir hadis-i şerifin de şerhini yapmışlardır. Tek hadis şerhlerinde üzerinde en çok durulanlardan birisi "Ameller niyetlere göredir." hadis-i şerifi olmuştur. Tez çalışmamızın birinci bölümünde hadis şerhçiliğinin oluşumu ve safhaları ele alınmıştır. Bununla birlikte Osmanlı dönemindeki tek hadis şerhleri ve şârihlerine de değinilmiştir. İkinci bölümde Ahmed Çelebi'nin hayatı ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde müellifin bir diğer çalışması olan Tahkiku'l-Esrâr ve Tenvîru'l-Efkâr başlıklı çalışması ele alınmıştır. Üçüncü bölümde tezimizin konusu olan Ahmed Çelebi'nin Risâle fî Şerhi Hadîsi "İnneme'l-A'mâlü bi'n-Niyyât" başlıklı eseri tanıtılmıştır. Ardından eserdeki kavramlar ve hadis şerhini etkileyen unsurlar ele alınmıştır. Son kısımda eserin tahkiki yapılmıştır.