Öğretmen adaylarının geometri öğretiminde mobil uygulama yeterliklerinin teknolojik pedagojik alan bilgisi açısından incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF CAN
Danışman: SÜHA YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Teknolojinin eğitim süreçlerine derinlemesine entegre olmasıyla birlikte, öğretmenlerin dijital araçları pedagoji ve içerikle uyumlu şekilde kullanabilme becerisi, eğitim niteliğini belirleyen ana unsurlardan biri haline gelmiştir. Alanyazında öğretmen adaylarının teknoloji yeterliklerini teknik boyutta inceleyen çalışmalar bulunmakla birlikte, bu yeterliklerin pedagojik dönüşüm bağlamında ve yeni öğretim programı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ekseninde derinlemesine incelendiği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu gereksinimden hareketle ve TYMM'nin matematik öğretiminde teknoloji kullanımını vurgulayan Matematiksel Araç ve Teknoloji ile Çalışma Becerisi (MAB5) kazanımı doğrultusunda; bu araştırma ilköğretim ve ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının geometri öğretiminde mobil uygulama kullanım yeterliklerini, Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPACK) ve yine tekboloji entegrasyon modellerinden bir diğeri olan SAMR (Substitution-Yerine Koyma, Augmentation-Geliştirme, Modification-Değiştirme, Redefinition-Yeniden Tanımlama) çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel veriler, zayıf deneysel desen türlerinden tek grup ön test-son test deseniyle toplanırken, bu sürecin öğretmen adaylarının yeterliklerine etkisinin derinlemesine incelenmesi amacıyla nitel boyutta durum çalışması deseninden yararlanılmıştır. Çalışma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 67 matematik öğretmeni adayı oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde üç ölçek (TPAB-Mat, Mobil Öğrenmeye Hazırbulunuşluk, Mobil Uygulamaların Eğitsel Amaçlı Kullanımı), dijital etkinlik değerlendirme rubriği ve yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. On iki haftalık uygulama sürecinde öğretmen adaylarına; Geometri öğretiminde kullanılabilecek 8 farklı eğitsel mobil uygulama tanıtılmış, TPACK temelli ders tasarımı ve SAMR modeline göre etkinlik dönüştürme konularında eğitim verilmiştir. Nicel bulgular, uygulamanın adayların TPACK düzeylerinde, mobil öğrenme hazırbulunuşluklarında ve eğitsel kullanım tutumlarında son test lehine yüksek etki büyüklüğüyle istatistiksel olarak anlamlı bir artış sağladığını göstermektedir. Nitel bulgular ise bu gelişimin adaylar arasında homojen bir pedagojik yaklaşım oluşturmadığını ortaya koymaktadır. Adayların teknoloji entegrasyonu profilleri üç temada toplanmıştır: Dönüşüm Odaklı (M+R), İyileştirme Odaklı (S+A) ve Karma Profil. Dijital etkinlik planlarının çoğunluğu SAMR modelinin "Geliştirme (A)" ve "Değiştirme (M)" basamaklarında yoğunlaşmış; "Yeniden Tanımlama (R)" düzeyine ulaşımın sınırlı olması ise adayların pedagojik risk alma konusundaki çekinceleri ve bağlamsal kısıtlılık algılarıyla ilişkilendirilmiştir. Araştırma, öğretmen adaylarının teknolojiyi etkin kullanmasının yalnızca teknik beceri kazanmaktan ibaret olmadığını; pedagojik vizyon, bağlamsal uyum ve yenilikçi tasarım anlayışının geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda çalışma, öğretmen eğitiminde mobil uygulamaların bütüncül bir TPACK–SAMR yaklaşımıyla ele alınmasının gerekliliğine dair önemli kanıtlar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Eğitsel mobil uygulamalar, teknolojik pedagojik alan bilgisi, SAMR, geometri öğretimi.