Mark Rothko'nun geç dönem resimlerinde renk kullanımı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULLAH ÖZTÜRK

Danışman: YUDUM AKKUŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

20. yüzyılın ilk yarısında Avrupa'da yaşanan savaşlar, ideolojik baskılar ve ekonomik krizler modern sanatın düşünsel ve kurumsal zeminini zayıflatırken, Amerika Birleşik Devletleri'nde gelişen kültür politikaları sanat üretiminin devamlılığını mümkün kıldı. Bu karşıt koşullar, modern sanatın merkezinin Avrupa'dan Amerika'ya taşınmasına zemin hazırladı. Paris'ten New York'a yönelen sanatçı ve entelektüel göçü, Amerika'da oluşturulan kurumsal yapılar ve kamusal destek programlarıyla karşılık buldu. Özellikle Federal Sanat Projesi'nin sağladığı üretim ve istihdam ortamı, sanatçıların deneysel, büyük ölçekli ve renk temelli arayışlara yönelmesini kolaylaştırdı. Bu bağlamda Soyut Dışavurumculuk, yalnızca biçimsel bir yenilik değil, modern bireyin içsel gerilimlerini ve varoluşsal sorgulamalarını resim diliyle ifade eden bir tutum olarak ortaya çıktı. Bu çalışmada, Mark Rothko'nun 1948 sonrası üretimleri, dönemin düşünsel iklimiyle (mitoloji, Jungcu psikoloji ve trajedi düşüncesi bağlamında) kurduğu ilişki üzerinden ele alınmaktadır. Sanatçının bu süreçte renk alanlarına yönelmesi, yalnızca biçimsel bir tercih değil, üretim pratiğini derinleştiren düşünsel bir dönüşümün sonucu olarak değerlendirilir. Rothko'nun eserlerinde renk, temsilin yerini alan bağımsız bir ifade alanı olarak okunur. Bu bağlamda renk, sanatçının resminde biçimi tanımlayan bir unsur olmaktan çıkarak izleyiciyle kurulan deneyimin temel taşıyıcısı haline gelir; psikolojik, varoluşsal ve düşünsel yoğunluk bu alan üzerinden inşa edilir. Renk, Rothko için anlatıyı destekleyen bir araç değil, bizzat anlatının kendisidir. Sanatçının geç dönem üretimleri; rengin üstlendiği estetik, ruhsal ve düşünsel işlevi doğrudan deneyimlenebilir bir düzleme taşımıştır.