Kamu alacaklarının tahsili bakımından sermaye şirketlerinde kanuni temsilcilerin ve ortakların sorumlulukları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHİR EMRE SUCU
Danışman: HALUK EGELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, kamu alacaklarının tahsilinde sermaye şirketlerinin kanuni temsilcileri ve ortaklarına ilişkin sorumluluk rejimini kavramsal, normatif ve uygulamaya dönük boyutlarıyla inceleyen bütüncül bir araştırmadır. Tezin birinci bölümünde kamu alacağının hukuki niteliği, tahsil hukukunun temel ilkeleri ve kamu alacaklarını özel hukuk alacaklarından ayıran yönler ele alınmıştır. Bu çerçevede kamu alacağının önceliği, tahsil zamanaşımı, idarenin araştırma yetkisi ile hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkeleri değerlendirilmiş; kamu gücüne dayalı tahsil yetkisinin sınırları ortaya konulmuştur. İkinci bölümde sermaye şirketlerinin hukuki yapıları incelenmiş; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin ortaklık ilişkileri, yönetim ve temsil mekanizmaları ile sorumluluk sınırları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Anonim şirketlerde ortakların kural olarak sorumsuzluğu, limited şirketlerde ortakların 6183 sayılı Kanun'un 35'inci maddesi uyarınca fer'î sorumluluğu ve paylı komandit şirketlerde karma sorumluluk yapısı, kamu alacaklarının tahsili bakımından değerlendirilmiştir. Bu analiz, temsilci ve ortak sorumluluğunun şirketler hukukunun kurumsal yapılarından doğrudan etkilenen çok katmanlı bir alan olduğunu göstermiştir. Üçüncü bölümde kanuni temsilci ve limited şirket ortağı sorumluluğunun normatif çerçevesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10'uncu maddesi ile 6183 sayılı Kanun'un 35 ve mükerrer 35'inci maddeleri bağlamında ele alınmıştır. Danıştay içtihatları doğrultusunda tahsil imkânsızlığının tespiti, tahsil dairelerinin malvarlığı araştırma yükümlülüğü, sorumluluğun dönemi, pay devri gibi uygulamada sorunlu alanlar analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, mevcut sorumluluk rejiminin kamu alacaklarının korunması bakımından işlevsel olmakla birlikte, normatif belirsizlikler ve uygulama farklılıkları nedeniyle hukuki öngörülebilirliği zayıflattığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, tahsil imkânsızlığının tanımlanması, malvarlığı araştırma yükümlülüğünün standartlaştırılması ve sorumluluk sınırlarının kanunen netleştirilmesine yönelik bütüncül öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kamu alacakları, kamu alacağının tahsili, kanuni temsilci sorumluluğu, limited şirket ortağı sorumluluğu, sermaye şirketleri, kamu icra hukuku.