Hibrit savaş stratejisinde istihbaratın rolü ve etkisi: Suriye İç Savaşı ve Rusya-Ukrayna Savaşı örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES ZARARSIZ
Danışman: TÜRKMEN TÖRELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, tarihin bilinen ilk savaşı olan Megiddo Muharebesi'nden günümüze değin savaşın geçirdiği biçimsel ve stratejik dönüşüm ekseninde, 21. yüzyılın güvenlik paradigmasını şekillendiren hibrit savaş kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel odak noktası, hibrit savaş stratejileri bünyesinde istihbaratın üstlendiği rolün ve yarattığı etkinin tespit edilmesidir. Bu bağlamda çalışma; hibrit savaşta istihbaratın stratejik işlevinin ne olduğu ve devletlerin ulusal çıkarlarını korumak adına giriştikleri hibrit karakterli güç mücadelelerinde istihbarat faaliyetlerinden hangi düzeyde ve nasıl istifade ettikleri sorularına yanıt aramaktadır. Çalışmada istihbarat hem operasyonel süreçlerin sevk ve idaresinde hem de savaşın stratejik çıktılarının şekillenmesinde belirleyici bir güç çarpanı ve oyun kurucu bir unsur olarak konumlandırılmıştır. Hibrit savaşın çok katmanlı mimarisi içinde istihbarat; askerî, siyasi, ekonomik ve bilgi temelli operasyonları birbirine entegre eden ve savaşın bütüncül etkisini belirleyen ana koordinasyon mekanizması işlevini görmektedir. Nitel araştırma yöntemleri temelinde yapılandırılan bu çalışmada; doküman analizi, söylem analizi, vaka incelemeleri, kurum raporları ve uzman görüşlerinden yararlanılarak, hibrit savaşta istihbaratın algılanışı, stratejik kullanımı ve meşruiyet söylemleri irdelenmiştir. Teorik çerçevenin pratik sahadaki karşılığının somutlaştırılması amacıyla, Suriye İç Savaşı ve Rusya Ukrayna Savaşı örneklemleri üzerinden vaka analizleri gerçekleştirilmiştir. Seçilen bu iki vaka, hibrit savaşın farklı boyutlarını ve istihbaratın değişen fonksiyonlarını sergilemesi açısından kritik öneme sahiptir. Suriye örneği, hibrit savaşın çok aktörlü ve asimetrik yapısını yansıtırken; Rusya-Ukrayna Savaşı, hibrit unsurlarla başlayıp zamanla konvansiyonel bir çatışmaya evrilen dinamik yapısıyla dikkat çekmektedir. Her iki vaka analizinin ortak paydası, hibrit savaşın tüm safhalarında istihbaratın çok çeşitli biçimlerde ve yüksek etki düzeyinde kullanıldığı varsayımıdır. Bu doğrultuda araştırma hem hibrit savaş literatürüne hem de güvenlik ve istihbarat çalışmalarına teorik ve pratik düzeyde katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Hibrit Savaş, İstihbarat, İstihbarat Teşkilatları, Çatışma, Rusya-Ukrayna Savaşı, Suriye İç Savaşı.