Fotoğraf sanatında dijital yaratıcılık ve güzellik algısının yeniden inşası
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN DERE
Danışman: PINAR BOZTEPE MUTLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, fotoğraf sanatında dijital yaratıcılığın güzellik kavramını nasıl dönüştürdüğünü ve yeniden inşa ettiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Dijital teknolojilerin gelişimiyle birlikte fotoğraf, yalnızca gerçekliği belgeleyen bir araç olmaktan çıkarak; estetik, kültürel ve ideolojik anlamların üretildiği çok katmanlı bir ifade alanına dönüşmüştür. Özellikle dijital manipülasyon, yapay zekâ temelli görsel üretimler ve sosyal medya platformlarında yaygınlaşan filtre uygulamaları, güzelliğin algılanış biçimini köklü biçimde değiştirmiştir. Instagram, TikTok ve benzeri dijital medya platformlarında kullanılan güzellik filtreleri, yüz ve beden üzerinde standartlaştırıcı estetik müdahaleler gerçekleştirerek idealize edilmiş bir görünüm üretmektedir. Bu uygulamalar, güzelliği doğal ve bireysel bir özellik olmaktan çıkarıp, dijital ortamda sürekli yeniden üretilen ve dolaşıma sokulan bir görsel performansa dönüştürmektedir. Böylece güzellik, fotoğraf aracılığıyla hem tüketilen hem de onaylanan bir içerik nesnesi hâline gelmektedir. Bu dönüşüm, çağdaş fotoğraf sanatını da etkilemiş; sanatçılar dijital araçları kullanarak güzellik normlarını sorgulayan, bozan ve yeniden kurgulayan eleştirel pratikler geliştirmiştir. Çalışmada, dijital fotoğrafın estetik üretim süreçleri görsel kültür, beden politikaları ve medya teorileri bağlamında ele alınmış; güzelliğin tarihsel olarak sabit değil, kültürel ve teknolojik koşullar tarafından şekillenen bir kavram olduğu ortaya konulmuştur. Dijital yaratıcılık, fotoğraf sanatında güzelliği nesnel bir ölçüt olmaktan çıkararak öznel, deneyimsel ve değişken bir estetik alan yaratmaktadır. Bu bağlamda tez, güzellik algısının dönüşümünü qualia kavramı üzerinden değerlendirmektedir. Dijital imgeler aracılığıyla üretilen güzellik, izleyicinin öznel estetik deneyimine, duygulanımına ve algısal tepkilerine bağlı olarak anlam kazanmaktadır. Güzellik artık yalnızca görülen bir özellik değil; hissedilen, deneyimlenen ve bireysel bilinçte şekillenen bir estetik deneyimdir. Bu bağlamda fotoğraf sanatında dijital yaratıcılık, güzelliği evrensel normlardan kopararak qualia temelli öznel bir estetik algı alanı yaratmakta ve çağdaş görsel kültürde güzelliğin yeniden inşasına olanak sağlamaktadır. Anahtar sözcükler: Fotoğraf sanatı, dijital yaratıcılık, güzellik algısı, dijital imge, sosyal medya, görsel kültür, beden politikaları, yapay zekâ, qualia.